Het Duitse Bundeskriminalamt (BKA) telt momenteel 410 personen die als islamistische bedreiging worden gezien. Nieuwe cijfers, gedeeld via mediagroep RND, schetsen een genuanceerd beeld: niet iedereen zit in Duitsland, en aantallen zeggen nog niets over het actuele dreigingsniveau.
Nieuwe cijfers uit duitsland
Volgens het BKA gaat het om 255 islamistische extremisten die zich in Duitsland bevinden. Ongeveer honderd daarvan zitten vast. Daarnaast registreert de politie 155 personen met een islamistisch profiel in het buitenland, die wel degelijk in de Duitse dreigingsanalyse meetellen.
Naast islamistische dreigers houdt de federale recherche ook andere extremen bij. In de jongste stand zijn 65 mensen als extreemrechts risicovol aangemerkt en 17 als extreemlinks. Die categorieën staan los van elkaar, maar vormen samen het totale dreigingsplaatje.
Hoe de telling is opgebouwd
Wie als ‘extremistisch’ geldt, bepalen Duitse deelstaten zelf, benadrukt het BKA. Zij hanteren vergelijkbare kaders, maar de beoordeling verschilt per regio. De nationale lijst bundelt die inschattingen, zodat politie en inlichtingendiensten sneller risico’s en patronen herkennen.
Belangrijk: de cijfers zeggen op zichzelf niets over het acute dreigingsniveau. Ze zijn een momentopname van bekend geworden personen met risicokenmerken. Het kan dus schommelen, bijvoorbeeld na aanhoudingen, veroordelingen of als mensen Duitsland verlaten of binnenkomen.
Wat betekent ‘bedreiging’?
Met ‘bedreiging’ bedoelt het BKA personen die in staat worden geacht ernstige geweldsdelicten te plegen, zoals aanslagen. Het gaat dus niet om een geloofsovertuiging, maar om risicogedrag, contacten, plannen en soms concrete voorbereidingshandelingen.
Dat onderscheid is cruciaal in het debat, omdat discussies over religie en veiligheid soms door elkaar lopen. De recherche benadrukt dat moslim zijn niets zegt over geweldsbereidheid; pas politieke doelstellingen en dwang tot systeemverandering maken iemand islamistisch, laat staan gewelddadig.
De aanslag in berlijn
De cijfers kregen extra lading na de aanval op de Pride in Berlijn. De 21‑jarige Abdul B. reed met een bestelbus in op een menigte en stak daarna omstanders neer. Een Poolse vrouw overleed; 29 mensen raakten gewond.
De dader sloeg op de vlucht en werd later getroffen tijdens een politieactie. Volgens de autoriteiten verkeerde hij in islamistische kringen, en wordt de aanval als terreurdaad beschouwd. B. was bekend bij de politie en zat in een deradicaliseringstraject.
Islamitisch versus islamistisch
De termen lijken op elkaar, maar betekenen iets anders. Islamitisch gaat over religie: feestdagen, architectuur, gebruiken, geloof. Islamistisch is politiek: het idee dat de islam ook de basis moet zijn voor staatsinrichting en samenleving.
Niet elke moslim is dus islamistisch, en niet elke islamist is geweldsbereid. Wel zijn er stromingen die democratie verwerpen en geweld goedkeuren. Groeperingen als IS en al‑Qaida zijn de bekendste, maar zeker niet de enigen.
Stromingen binnen het islamisme
Binnen het brede spectrum vind je hervormers die verandering binnen democratische kaders nastreven, maar ook radicalen die met geweld de orde willen omverwerpen. Juist die laatste categorie komt in de risicoregisters van politie en inlichtingendiensten terecht.
Een deel bereidt daadwerkelijk geweld voor, een ander deel verspreidt propaganda of zoekt bewust aansluiting bij gelijkgestemden. Dat kan online, in besloten chatgroepen en platformen, maar ook fysiek, bijvoorbeeld in etnische of religieuze netwerken en bepaalde sociale settings.
Deradicaliseren en de grenzen daarvan
Abdul B. volgde een deradicaliseringstraject in vrijheid. Zulke trajecten werken vaak, maar nooit honderd procent. Het risico is dat iemand vriendelijk en meegaand overkomt, terwijl er achter de schermen toch gevaarlijke plannen rijpen.
Toezicht is daarom belangrijk, maar middelen zijn niet eindeloos. Instanties moeten kiezen waar ze capaciteit op inzetten: intensieve begeleiding waar het risico het hoogst is, lichter waar het kan. Elke casus vraagt maatwerk, en dat is tijdrovend.
De Nederlandse context
De AIVD schat dat in Nederland ongeveer vijfhonderd personen tot de jihadistische beweging behoren. Zij verspreiden bijvoorbeeld online propaganda, onderhouden netwerken en beïnvloeden kwetsbaren. Wie daarvan ook geweld wil plegen, is niet precies vast te stellen.
Tegelijk blijft het aantal daadwerkelijke aanslagen laag. Dat is geen toeval: politie, inlichtingendiensten en gemeenten werken intensief samen, onder meer met wijkteams, imams, leraren en zorgprofessionals. Daardoor worden signalen sneller opgepikt en kan een interventie eerder plaatsvinden.
Waarom voorspellen zo lastig is
Autoriteiten zeiden geen concrete aanwijzingen te hebben dat Abdul B. een aanslag plande. Terrorismeonderzoekers wijzen erop dat geweld vaak sprongsgewijs ontstaat: een mix van ideologie, persoonlijke frustraties en onverwachte kansen kan plots voor een gevaarlijke versnelling zorgen.
Zelfs professionals laten zich soms misleiden door sociaal vaardig gedrag. Iemand kan beleefd, grappig en coöperatief zijn, en tóch ernstig risico vormen. Daarom draait risicobeoordeling steeds meer om gedragspatronen op langere termijn, niet om losse indrukken of woorden.
De zaak-Hardi N. als waarschuwing
In Nederland werd Hardi N. in 2020 met medeverdachten veroordeeld tot zeventien jaar celstraf voor het voorbereiden van een aanslag. Onder de mogelijke doelwitten: de Pride in Amsterdam. Ook hij stond onder toezicht en wist toch ver te komen.
Onderzoekers schetsen hoe hij charmant, voorkomend en overtuigend kon overkomen in gesprekken. Ondertussen zette hij stappen richting geweld. Die spanning tussen uiterlijk gedrag en onderliggende intenties maakt monitoring lastig, en vergroot de noodzaak van meerdere informatiebronnen naast persoonlijke gesprekken.
Recidive en de rol van reclassering
Toch werkt toezicht in brede zin aantoonbaar: grofweg de helft van de ex-gedetineerden komt binnen twee jaar opnieuw met justitie in aanraking. Als de Reclassering betrokken is, daalt dat richting dertig procent, ook bij deradicaliseringsprogramma’s.
De les: begeleiding en structuur helpen, zeker in kwetsbare fasen rond vrijlating. Werk, opleiding, woonruimte en een stevig sociaal vangnet zijn minstens zo belangrijk als gesprekken over ideologie. Zonder basis glijdt iemand sneller terug richting oude netwerken en opvattingen.
Schaarse capaciteit, groeiende dreiging
Handhaving en inlichtingen kunnen niet elk profiel dag en nacht volgen. Daarom wordt gewerkt met risicoschattingen: wie baart de meeste zorgen, waar is de schade het grootst als het misgaat, en waar maken extra ogen echt het verschil?
Daarbovenop zijn nieuwe dreigingen opgekomen: anti-overheidswoede, nihilistisch geweld en Russische inmenging. Al die lijnen kruisen elkaar soms online. De vraag is of organisaties hun teams snel genoeg kunnen uitbreiden om gelijke tred te houden met die complexiteit.
Wat betekent dit voor burgers?
Voor de meeste mensen verandert er weinig in het dagelijks leven. Een reële dreiging betekent niet dat evenementen automatisch onveilig zijn. Organisatoren en autoriteiten passen procedures aan, scherpen toezicht aan en oefenen scenario’s, vaak zonder dat bezoekers het merken.
Wel is alertheid nuttig: wees nieuwsgierig naar je omgeving, volg aanwijzingen op en meld opvallende zaken. Dat is geen angst, maar gezond verstand. Veiligheid is teamwork, en kleine meldingen helpen professionals om sneller te handelen als het erop aankomt.
Politiek en beleid in beweging
Cijfers zoals die van het BKA voeden ook politieke discussies: hoeveel geld gaat naar terrorismebestrijding, welke bevoegdheden zijn nodig, en hoe borgen we grondrechten? Het blijft balanceren tussen vrijheid en veiligheid, met transparante verantwoording als vangrail.
Duitsland en Nederland wisselen al jaren informatie uit en trekken samen op in Europa. Van grensoverschrijdende onderzoeken tot digitale weerbaarheid: samenwerking loont. Want extremisme stopt niet bij de grens, maar verplaatst zich razendsnel via netwerken en platformen.
Praat mee
We blijven dit dossier volgen en brengen updates zodra er nieuws is over het onderzoek in Berlijn en de bredere dreigingsinschattingen. Heb jij vragen of mis je context? Laat het ons weten, dan duiken we erin.
Reageer op onze sociale media en deel hoe jij naar dit onderwerp kijkt. Wat valt je op, wat wil je beter uitgelegd hebben, en welke vragen leven er in jouw omgeving? Samen maken we het nieuws begrijpelijker.
Bron: nos.nl
