Pro-leider Jesse Klaver gooit de knuppel in het hoenderhok: volgens hem heeft het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA van de begrotingsonderhandelingen een crisissituatie gemaakt. Terwijl Prinsjesdag nadert en de concept-Miljoenennota uiterlijk dinsdag bij de Raad van State moet liggen, zit Den Haag muurvast. Klaver geeft de coalitie “een laatste aanmoediging” om uit de impasse te komen, maar koppelt daar een duidelijke eis aan. Schrap de miljardenbezuiniging op sociale zekerheid, laat de allerrijksten meer bijdragen en regel een eerlijke verdeling van lasten en inkomens.
Crisisgevoel rond de begroting
In het hart van de twist ligt een bezuinigingspakket van ruim zes miljard euro op sociale zekerheid: uitkeringen voor werklozen, ouderen en zieke werknemers. Voor Pro is dat een rode lijn; voor de coalitie een pijnlijke rekensom.
Het kabinet zoekt dekking voor stijgende uitgaven, onder meer door hogere defensiekosten en tegenvallers. Maar de politieke wiskunde hapert: zonder steun van oppositiepartijen is er geen meerderheid, en juist daar brokkelt het vertrouwen zichtbaar af.
Klaver zet laatste aanmoediging
Klaver spreekt van een “crisis” en roept D66, VVD en CDA op hun interne ruzie te beslechten. Zijn boodschap: kies voor een eerlijker verdeling van lasten, laat de sterkste schouders meer dragen en bescherm mensen die pech krijgen.
Volgens hem mag er niet worden bezuinigd op wie ziek wordt of werkloos raakt. Hij wil dat de hoogste inkomens en grote vermogens meer bijdragen, onder meer via box 3, zodat de rekening niet bij kwetsbare groepen belandt.
Coalitie worstelt met koers
Binnen de coalitie lopen de voorkeuren uiteen. D66 en CDA zouden bereid zijn Pro op onderdelen tegemoet te komen, terwijl de VVD zich verzet tegen een “linkse” draai. Dat levert stroef overleg op en voedt de indruk van bestuurlijke onenigheid.
Premier Jetten bestrijdt dat er een crisis gaande is en spreekt van “spanning” die bij Prinsjesdag hoort. Tegelijk werd maandag geen enkele oppositiepartij nog uitgenodigd, wat voor buitenstaanders vooral bevestigt dat de besluitvorming op slot zit.
Tikkende klok richting prinsjesdag
De timing is ongenadig. Op 15 september moet het koffertje klaarstaan, terwijl de concept-Miljoenennota uiterlijk dinsdag naar de Raad van State moet. Normaal is het dan fijnslijpen; nu lijkt het fundament nog onderwerp van strijd.
Klaver zegt zich niet te herinneren dat er ooit zo laat nog zoveel open lag. Zijn advies aan de coalitie is pijnlijk helder: “trek je been bij.” Anders dreigt volgens hem juist het kabinet de ontkende crisis te veroorzaken.
Oppositie buitenspel
De afgelopen dagen spraken coalitie en kabinet nog met meerdere oppositiepartijen. Maar na maandag stopte die rondgang abrupt. Volgens Klaver niet gek: als de drie onderling geen lijn trekken, valt er met buitenstaanders weinig zinnigs te onderhandelen.
Het gevolg is mist: onduidelijk wat wel of niet bespreekbaar is, en wie uiteindelijk compromissen mag sluiten. Voor een minderheidskabinet is dat een riskante positie, want zonder brug naar de oppositie blijft een begroting per definitie wankel.
Belastingen in de weegschaal
Naast sociale zekerheid liggen ook fiscale voorstellen op tafel. Het kabinet bekijkt aanpassingen in box 3, de belasting op vermogen, en een verhoging van de inkomstenbelasting om de defensierekening te betalen. Politiek gevoelig, maatschappelijk omstreden, financieel nodig.
Waar Klaver inzet op meer bijdrage van de allerrijksten, waarschuwt vooral de VVD voor weglekkende investeringen en zwaardere lasten op werk. Hier schuren ideologie en rekensom het hardst, precies waar kabinetten vaak het langst over bakkeleien.
Vakbonden trekken rode lijn
De vakbeweging schaarde zich achter Klavers kernpunt: schrap de bezuiniging op sociale zekerheid voordat er over een sociaal akkoord wordt gepraat. Zonder die toezegging schuift niemand aan, is de boodschap, en dat vergroot de druk op de onderhandelingstafel.
Daarmee staat niet alleen de politieke meerderheid, maar ook maatschappelijk draagvlak op het spel. Zonder akkoord met sociale partners wordt uitvoeren lastiger, en stijgt de kans op protesten die het beeld van een wankel kabinet versterken.
Politiek experiment onder druk
Klaver noemt dit minderheidskabinet een politiek experiment dat nu kraakt. Minderheidsbesturen kunnen werken, mits er vroeg vertrouwen wordt opgebouwd met de oppositie. Als dat ontbreekt, verandert elk begrotingshoofdstuk in een mini-crisis en kost elke stap weken.
Tegelijk is de belofte van zo’n kabinet juist pragmatiek: maatwerk per thema, wisselende meerderheden, en ruimte voor frisse ideeën. Precies daarom kijkt Klaver op dit moment naar D66 en CDA, die vaker openstaan voor sociaal-economische verschuivingen.
Wat staat er op het spel
Het conflict gaat uiteindelijk over vertrouwen: in de economie, in de overheid en in elkaar. Wordt er gekozen voor bezuinigen op vangnetten, of juist voor hogere bijdragen van topverdieners en vermogens? Beide routes kennen politieke en economische risico’s.
Voor de korte termijn draait het om een sluitende begroting en geloofwaardige dekking. Voor de lange termijn om draagvlak: burgers die het gevoel hebben dat lasten eerlijk worden verdeeld, en een staat die sociaal zekerheden niet als sluitpost behandelt.
Hoe nu verder
De drie coalitiepartijen praten de komende dagen verder met elkaar, zonder andere partijen aan tafel. Krijgen zij hun verhaal niet eensgezind, dan wordt elke volgende stap zwaarder. Slagen ze wel, dan kan het schip alsnog de haven halen.
Tot die tijd blijft Klavers boodschap klinken: los het intern op, kies sociaal en kom terug met een voorstel dat overeind blijft. Wat vind jij: schrappen in sociale zekerheid of meer vragen van vermogens? Reageer via onze socials.
Bron: nos.nl
