Het kabinet-Jetten staat op een kantelpunt: het vertrouwen brokkelt af terwijl de begrotingsonderhandelingen piepen en kraken. In het Hart van Nederland Panel zegt een ruime meerderheid minder vertrouwen te hebben, en groeit de roep om nieuwe verkiezingen.
Uit het nieuwste onderzoek onder 4.450 panelleden blijkt dat 67 procent door de moeizame gesprekken nog minder vertrouwen heeft. Tegelijkertijd vindt 65 procent nieuwe verkiezingen nu een goed idee, een stijging ten opzichte van drie weken geleden.
Vertrouwen in kabinet keldert
Het algemene vertrouwen in het kabinet-Jetten is al laag, en zakt nu verder weg. Liefst 83 procent van de deelnemers zegt geen vertrouwen te hebben, terwijl slechts 15 procent wel vertrouwen uitspreekt en 2 procent geen mening heeft.
De onderhandelingen over de begroting versterken dat gevoel. Vier op de tien panelleden melden dat hun vertrouwen daardoor sterk is gedaald. Nog eens 27 procent zegt dat het enigszins afnam. Voor 30 procent hebben de gesprekken geen extra negatieve impact.
Oproep om nieuwe verkiezingen groeit
Steeds meer kiezers willen dat het land opnieuw naar de stembus gaat. Waar drie weken geleden 61 procent nieuwe verkiezingen een goed idee vond, is dat nu 65 procent. Tegenover die wens staat 32 procent die dat niet ziet zitten.
Opvallend is dat slechts 3 procent geen mening heeft. De groeiende steun voor nieuwe verkiezingen lijkt direct samen te hangen met de trage voortgang van de begrotingsgesprekken en de indruk dat er geen breed politiek draagvlak in zicht is.
Verrassende onvrede bij vvd-achterban
Vooral onder VVD-kiezers is de roep om nieuwe verkiezingen luid. Maar liefst 67 procent van die achterban ziet een gang naar de stembus nu wel zitten. Bij CDA-stemmers is dat 46 procent en bij D66’ers 33 procent.
Dat juist een regeringspartij zulke cijfers noteert, is veelzeggend. Het wijst erop dat het geduld bij trouwe kiezers slinkt en dat de onduidelijkheid over de plannen voor volgend jaar breder begint te knagen dan alleen bij de oppositie.
Hoe het zover kwam
De drie coalitiepartijen – D66, VVD en CDA – hebben in de Kamer geen meerderheid en zijn daardoor afhankelijk van steun van buiten. De afgelopen weken probeerde het kabinet daarom oppositiepartijen te betrekken bij de begroting voor volgend jaar.
Die koers moest zorgen voor een breed gedragen akkoord, maar het overleg stokte al snel. Volgens PRO-leider Jesse Klaver waren de gesprekken volledig vastgelopen. Premier Rob Jetten erkende dat er nog geen breed politiek draagvlak was voor de plannen.
Onderhandelingen lopen stroef
Jetten gaf vrijdag aan niet te vrezen voor een kabinetsval over de begroting. Volgens hem is de wil bij de drie partijen groot om er iets van te maken, al liggen gesprekken met oppositie tijdelijk stil tot na de deadline.
Maandag werd de spanning tastbaar. De begrotingsraad, waar formeel wordt beslist over inkomsten en uitgaven, werd drie keer verschoven: van 11.00 naar 13.00 en vervolgens naar 18.00 uur. Zondag vergaderden de partijen al door tot na één uur ’s nachts.
De tijdsdruk rond de begroting
De klok tikt door, want de begroting moet voor advies naar de Raad van State. Zonder akkoord dreigt vertraging die doorwerkt in het hele wetgevingstraject, van de Miljoenennota tot de behandeling van belastingplannen en sociale uitgaven.
Juist daarom is breed draagvlak cruciaal. Hoe later compromissen worden gesloten, hoe moeilijker het wordt om ze zorgvuldig door te rekenen, politiek te verkopen en tijdig door beide Kamers te loodsen. Kiezers voelen die onzekerheid, zo tonen de cijfers.
Politieke rekensom zonder meerderheid
Omdat de coalitie geen meerderheid heeft, is elke zet strategisch. Steun zoeken bij verschillende oppositiepartijen betekent laveren tussen wensenlijsten die soms botsen: van investeren in zorg en klimaat tot het verlagen van lasten voor middeninkomens en ondernemers.
De impasse voedt de perceptie dat het bestuur vastloopt. Niet voor niets geeft 67 procent van de panelleden aan dat de gang van zaken hun vertrouwen verder deed dalen. Politiek gemor vertaalt zich dan al snel in electorale onrust.
Wat zeggen de cijfers precies
Van de panelleden zegt 40 procent dat het vertrouwen sterk is gedaald door de gesprekken, 27 procent noemt een lichte daling. Voor 30 procent veranderde er niets in negatieve zin. Die som bevestigt dat onderhandelen óók gaat over vertrouwen managen.
Het onderzoek is uitgevoerd onder 4.450 leden van het Hart van Nederland Panel, dat zo representatief mogelijk is samengesteld naar geslacht, leeftijd, regio, opleiding en politieke voorkeur. Bij zo’n omvang is de foutmarge circa 2,2 procentpunt op 95 procent betrouwbaarheid.
Wat staat er op het spel
Gaat het mis met de begroting, dan raakt dat direct portemonnees en voorzieningen. Denk aan zorgpremies, energieheffingen, accijnzen, studiefinanciering en koopkrachtmaatregelen. Politieke onzekerheid maakt plannen onduidelijker, waardoor burgers en bedrijven investeringen mogelijk uitstellen.
Voor het kabinet-Jetten ligt er bovendien een geloofwaardigheidstoets. Wie vraagt om vertrouwen, moet laten zien dat er knopen worden doorgehakt. Juist nu, met een krappe tijdlijn en een complexe politieke kaart, wordt besluitvaardigheid op de proef gesteld.
Scenario’s voor de komende weken
In het gunstigste scenario vinden coalitie en enkele oppositiepartijen elkaar snel in een pakket waarmee de cijfers kloppen en iedereen iets kan binnenhalen. Dat vraagt waarschijnlijk om scherpe prioriteiten en een duidelijke uitleg van wat wél en niet kan.
Lukt dat niet, dan blijft het kabinet aangewezen op losse meerderheden per thema, met alle risico’s van dien. De druk vanuit de samenleving kan dan verder oplopen, wat de roep om verkiezingen opnieuw een zet kan geven.
Hoe kijken kiezers van andere partijen
Bij CDA-kiezers wil 46 procent naar de stembus, binnen D66 is dat 33 procent. Dat zijn geen overweldigende meerderheden, maar ze onderstrepen wel dat onvrede niet beperkt blijft tot oppositiekampen of zwevende kiezers.
Voor partijen in en buiten de coalitie ligt hier een signaal: duidelijkheid loont. Wie helder communiceert over keuzes en consequenties, kan vertrouwen winnen. Wie blijft dralen, riskeert dat de onvrede van vandaag zich vertaalt in stemmenverlies morgen.
Wat betekent dit voor jetten
Voor premier Rob Jetten is dit een dubbel gevecht: inhoudelijk een rondrekenbare begroting maken én politiek laten zien dat hij boven de partijen kan uittillen. Zijn boodschap van vastberadenheid klinkt overtuigend, maar kiezers willen vooral resultaten zien.
De komende dagen zullen uitwijzen of hij die belofte kan waarmaken. Haalt het kabinet een akkoord, dan kan dat het vertrouwen stabiliseren. Lukt het niet, dan is de kans groot dat de roep om nieuwe verkiezingen nóg luider wordt.
Hoe kijk jij naar de situatie: nu naar de stembus of eerst de begroting afronden? Laat van je horen en praat mee via onze sociale kanalen – we lezen graag je mening en ervaringen over deze politieke achtbaan.
Bron: hartvannederland.nl
