Er hangt iets in de lucht bij Ongehoord Nederland, en het ruikt niet naar de start van een nieuw seizoen. Dinsdag beslist de minister over de licentie van de omroep, en de verwachting is dat die wordt ingetrokken.
Bij ON! zelf is de toon inmiddels ronduit strijdlustig. Presentatrice Raisa Blommestijn haalt op X zelfs Noord-Korea erbij, terwijl collega’s spreken van een aanval op de persvrijheid en op de kijker die zich in de omroep herkent.
Een beslissing die uitgerekend op uitzenddag valt
Het besluit van minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap staat gepland voor dinsdag. Diezelfde dag zou Ongehoord Nieuws na de zomerstop weer op televisie verschijnen. Of die uitzending er komt, is hoogst onzeker.
Het Commissariaat voor de Media heeft de minister geadviseerd de uitzendvergunning in te trekken. De toezichthouder is de opeenstapeling van incidenten zat en vindt dat er juridisch genoeg grond ligt voor zo’n stap.
Een reeks missers die zich opstapelde
Het naderende einde komt niet uit de lucht vallen. Er waren jarenlang interne ruzies, botsingen met andere publieke omroepen en journalistieke blunders. Die combinatie heeft de positie van de omroep binnen het bestel stelselmatig uitgehold.
Veel kritiek kwam op een item waarin Blommestijn sprak over “blanken die door negers in elkaar worden geslagen”. Daarbij werd zonder enige context een compilatie getoond van willekeurige internetfilmpjes met geweld tegen witte mensen.
De Hitler-uitzending werd het breekpunt
De meest recente rel draaide om een uitzending waarin een toespraak van Adolf Hitler werd vertoond. Inmiddels vertrokken hoofdredacteur Joost Niemöller merkte daarbij op dat de dictator bepaalde zaken “heel goed” verwoordde.
Hitler werd in het item slechts omschreven als “toenmalig rijkskanselier van Duitsland”. De video ging kort daarna offline. Niemöller is ondanks herhaalde pogingen niet bereikbaar voor commentaar op zijn eigen optreden.
Blommestijn haalt Noord-Korea erbij
De presentatrice spreekt van een politiek proces. Volgens haar wil een “D66-minister” op aandringen van een “BIJ1-commissaris” de omroep uit het bestel gooien. Ze doelt op Letschert en op Amma Asante, voorzitter van het Commissariaat.
Het voorgenomen besluit noemt Blommestijn “niets minder dan het smoren van het enige afwijkende geluid in het publieke bestel”. Volgens haar is het “totaal ondemocratisch en een regelrechte aanval op de persvrijheid”.
De vergelijking wringt op meerdere punten
In het regime van Kim Jong-un zien burgers uitsluitend propaganda via gecontroleerde staatsmedia en verdwijnen politieke tegenstanders zonder proces in de cel. Dat is een wereld van verschil met de Nederlandse situatie.
Blommestijn kreeg zelf wel degelijk een proces, inclusief hoger beroep. Ze werd veroordeeld voor beledigende uitlatingen over mensen van kleur. Ze is niet alleen presentatrice en duider bij Ongehoord Nieuws, maar ook juridisch adviseur van de omroep.
De donatieoproep die vragen opriep
Eerder lag Blommestijn al onder vuur omdat ze via meerdere platforms geld vroeg voor haar rechtszaak. “Ik kan dit niet alleen. Ik sta met de rug tegen de muur, mijn rechtsbijstandsverzekering vergoedt niets”, zei ze.
Wat ze er niet bij vertelde: de zaak werd al grotendeels door haar eigen omroep betaald. Na alle kritiek verzekerde ze: “Er is absoluut geen geld gegaan naar vakanties en reisjes.”
Een dubbelrol rond het vertrek van de oprichter
Ook rond het ontslag van ON!-oprichter Arnold Karskens speelde de in Leiden gepromoveerde filosoof een rol. Het gerechtshof sprak in dat verband over een “verbijsterende dubbelrol”, een oordeel dat niet mals genoemd kan worden.
Op vragen daarover wilde Blommestijn niet ingaan. Wel is zij inmiddels het gezicht van de omroep geworden, en daarmee ook het gezicht van het verzet tegen het naderende besluit.
Ook Adriani ziet een eng signaal
Vaste sidekick Arlette Adriani reageert eveneens boos op X. “Waar gaat het naartoe in dit land? Een ander geluid verkondigen, kritisch zijn, tegen de stroom ingaan en vervolgens het zwijgen worden opgelegd?”, schrijft ze.
Volgens haar is een kritische omroep uit het bestel zetten ondemocratisch. “Vrijheid van meningsuiting betekent juist dat er ruimte moet zijn voor geluiden die schuren en niet iedereen bevallen”, stelt Adriani.
Zwijgen is niet hetzelfde als verdwijnen
Dat laatste punt verdient nuance. Het staat Ongehoord Nederland namelijk vrij om commercieel door te gaan. Verdwijnen uit het publieke bestel betekent dus niet automatisch dat de omroep zijn mond moet houden.
Adriani vreest vooral dat een grote groep kijkers buitenspel komt te staan. “En al die mensen die zich wél herkennen in het geluid van ON!? De boodschap aan hen lijkt duidelijk: jullie mening telt blijkbaar niet mee. Wat een enge ontwikkeling.”
De directeur erkent de blunder
Omroepdirecteur Peter Vlemmix geeft in een eigen uitzending toe dat er fouten zijn gemaakt. “Er zijn de afgelopen jaren veel interne dingen gebeurd, dat is waar. We hebben een hele domme video gemaakt die offline is gehaald.”
Tegelijk noemt hij een eventuele stopzetting historisch heftig. Volgens Vlemmix negeert de toezichthouder juist de verbeteringen die de omroep recent heeft doorgevoerd, en kijkt die vooral achteruit in plaats van vooruit.
Cliteur spreekt van kwaadaardige framing
Paul Cliteur, lid van de Raad van Toezicht en ook verbonden aan Forum voor Democratie, ontkent dat er sprake was van Hitler-verheerlijking. “Iedereen die de moeite neemt het gesprekje te bekijken, kan dat vaststellen.”
Hij verwijt andere media bewuste manipulatie om het radicaal-rechtse geluid van de buis te krijgen. “Waarom die kwaadaardige framing?”, schrijft Cliteur op X, in een poging het beeld te kantelen.
Meer dan alleen uitglijders op de buis
Het Commissariaat baseert zich niet uitsluitend op de uitzendingen. Ook een rammelende bedrijfsvoering en de schijn van belangenverstrengeling wegen mee bij het advies om de aspirant-status van de omroep in te trekken.
Dat laatste draaide om presentator Tom de Nooijer, destijds tegelijk gemeenteraadslid in Oldebroek. Er volgde een boete wegens “de vermenging van redactionele en (privé)politieke belangen van een medewerker van ON!”. De Nooijer vertrok en is nu wethouder.
Wat er dinsdag op het spel staat
Vlemmix houdt vol dat er toekomst is voor zijn omroep. “Als Ongehoord Nederland van televisie verdwijnt, is het klaar met de pluriformiteit in het bestel en staan honderdduizenden Nederlanders wéér buitenspel”, zegt hij.
Dinsdag geeft de minister uitsluitsel. Wordt het advies gevolgd, dan valt het doek voor een omroep die vanaf dag één voor rumoer zorgde. En begint mogelijk een heel ander hoofdstuk, buiten het publieke bestel.
Bron: ad.nl
