De benzineprijs in Nederland schiet opnieuw richting de top. De landelijke adviesprijs voor Euro 95 ligt rond 2,668 euro per liter, fors hoger dan de circa 2,10 euro aan het begin van dit jaar. Een volle tank van vijftig liter is daarmee zomaar 25 euro duurder geworden. En volgens energiekenners is het eind van de stijging nog niet in zicht.
Recordprijs aan de pomp
De trend is duidelijk: omhoog. Tussen tankstations zitten nog altijd verschillen, maar overal gaat de prijs in rap tempo mee met de markt. In enkele maanden tijd kwam er tientallen centen per liter bij, richting een nieuwe piek.
Reken je het om naar de maand, dan tikt het stevig aan. Wie wekelijks vijftig liter tankt, betaalt al gauw enkele tientjes extra. Niet fijn, zeker omdat tegelijkertijd ook andere vaste lasten, van energie tot boodschappen, blijven stijgen.
De rek is er nog niet uit
Alsof dat nog niet genoeg is, hangt het einde van de tijdelijke accijnskorting boven de markt. Vervalt die begin volgend jaar, dan gaat er grofweg 15 cent per liter benzine en 10 cent per liter diesel bij.
Met zulke belastingterugslagen die mogelijk verdwijnen, komt 3 euro per liter ineens akelig dichtbij. Zelfs als de olieprijs niet verder stijgt, kan beleid aan de binnenlandse pomp het verschil maken tussen duur en nóg duurder.
Krappe wereldmarkt
De internationale oliemarkt is al een tijdlang krap. Handelaren prijzen niet alleen in wat er nu gebeurt, maar ook wat er kan gebeuren. Alleen al de angst voor verstoringen in productie, raffinage of scheepvaart jaagt prijzen op.
Omdat de voorraden geen royale buffer vormen, werkt elk rimpeltje uit als een golf. Een onverwachte storing, een storm in een exporthaven of politieke spanningen: het zijn vonkjes die meteen het hele prijsmechanisme zenuwachtig maken.
Diesel extra onder druk
Diesel wordt bijna dagelijks duurder en dat komt niet alleen door vraag en aanbod. De beschikbaarheid van geraffineerde diesel is wereldwijd verslechterd. Vooral Europa voelt dat, omdat het traditioneel veel diesel importeert.
De oorlog in Oekraïne en aanvallen op Russische raffinaderijen spelen hierin een hoofdrol. Rusland, jarenlang een grote dieseluitvoerder, is vaker zelf afhankelijk van import. Daarmee valt een belangrijke leverancier weg juist wanneer Europa extra liters nodig heeft.
China keert naar binnen
China houdt de export van benzine en diesel strakker in de hand en stuurt meer product naar de eigen markt. Tegelijk vergroot het land zijn import van ruwe olie. Dat jaagt wereldwijd de concurrentie om beschikbare vaten verder aan.
Het effect is dubbel negatief voor prijzen: minder aanbod van kant-en-klare brandstoffen op de wereldmarkt, en meer vraag naar olie als grondstof. Wanneer andere regio’s niet snel kunnen opschalen, duwt dat de prijzen nog een treetje hoger.
Spanning in het midden-oosten
De onrust in het midden-oosten voegt een laag onzekerheid toe. Nieuwe dreigingen of escalaties, bijvoorbeeld betrokkenheid van Iran of fricties met de Verenigde Staten, kunnen leverroutes of productie verstoren en zo direct doorwerken in olie- en brandstofprijzen.
Markten bewegen op feiten, maar net zo goed op verwachtingen. Een dreigende kop of onduidelijke toespraak kan genoeg zijn om traders in de hoogste versnelling te zetten. Die nervositeit zie je terug op de prijsborden langs de snelweg.
Raffinage draait tegen grenzen
Waarom draaien we de kranen niet verder open? Omdat veel raffinaderijen al dicht tegen hun maximum opereren. Nog een tandje erbij kan technisch of veiligheidstechnisch niet, en onderhoudsstops zijn onvermijdelijk om storingen te voorkomen.
Nederland huisvest met Pernis een van Europa’s grootste raffinaderijen, maar ook daar gelden grenzen. In een markt die al krap is, kan een geplande of onverwachte uitval meteen voelbaar zijn in de regionale beschikbaarheid en dus de pompprijzen.
Amerikaanse politiek en exportverbod
In de Verenigde Staten zijn hoge brandstofprijzen politiek gevoelig. Een van de opties die rondgaat, is een tijdelijk exportverbod voor benzine en diesel om binnenlandse prijzen te drukken. Economisch verleidelijk, geopolitiek explosief.
Voor Europa zou zo’n maatregel ronduit pijnlijk zijn. Valt die exportstroom weg, dan wordt de Europese markt nog krapper. Nederland is juist afhankelijker geworden van dieselimport, waardoor elke hapering harder binnenkomt aan de pomp.
Wintervraag zet extra druk
Richting de winter loopt de vraag naar energie op. Sommige centrales schakelen dan deels over op diesel of dieselachtige stookproducten. Elk procentje extra verbruik telt in een markt die al dicht tegen de grens aan schuurt.
Omdat er weinig reserve is in productie en logistiek, kan een koude golf het prijsverschil maken tussen duur en onbetaalbaar. In zo’n scenario stijgt niet alleen diesel sneller, maar loopt benzine vaak mee in de opwaartse vaart.
Hoge marges, trage investeringen
Oliemaatschappijen verdienen momenteel goed aan uitzonderlijk hoge raffinagemarges. Het verschil tussen ruwe olie en eindproduct is historisch groot; voor diesel kan dat oplopen tot meer dan honderd dollar per vat bovenop de olieprijs.
Toch leidt dat niet automatisch tot een bouwgolf aan nieuwe fabrieken. Investeringen vergen miljarden en jaren, terwijl de energietransitie de toekomstige vraag naar fossiel onzeker maakt. Bedrijven houden de hand dus op de rem, ondanks volle orderboeken.
Nieuwe spelregels voor handel
Waar we vroeger konden rekenen op voorspelbare stromen — Rusland als grote leverancier van geraffineerde producten, China als flexibele exporteur — is dat patroon door oorlog, sancties en binnenlandse prioriteiten grondig doorbroken.
Het gevolg: minder spelers die op piekmomenten kunnen bijspringen. Voor Europa, en Nederland in het bijzonder, betekent dat meer kwetsbaarheid voor prijsschokken en logistieke haperingen. Zelfs bij stabiele vraag kunnen prijzen alsnog wild uitslaan.
Wat merkt de consument
Veel automobilisten zweren dat verhogingen sneller worden doorberekend dan verlagingen. Onderzoek van de Autoriteit Consument & Markt bevestigt dat beeld: prijsstijgingen zie je vliegensvlug aan de pomp, dalingen kruipen vaak een stuk trager door.
Daarbovenop horen we dat sommige pomphouders bij opwaartse bewegingen een paar cent extra marge meepakken. En dan is er nog het mogelijke einde van de accijnskorting: ongeveer 15 cent per liter benzine en 10 cent bij diesel.
Vooruitzicht: 3 euro komt dichterbij
Tel het op: krappe raffinage, geopolitieke spanningen, minder export uit Rusland en China, mogelijke Amerikaanse ingrepen en extra wintervraag. Dan is een benzineprijs richting 3 euro per liter geen sciencefiction, maar een reëel scenario.
Of die grens echt wordt aangetikt, hangt af van veel bewegende delen: olieprijs, geopolitiek, raffinagebeschikbaarheid en accijnsbesluiten. Eén ding is zeker: tanken blijft voorlopig pijnlijk. Wat merk jij aan de pomp? Laat van je horen op onze socials.
Bron: faqts.net
