Politiek Den Haag kent weinig straffen, maar wie het kabinet het vertrouwen opzegt, hoeft daarna niet op koffie te rekenen. BBB ondervond dat deze week aan den lijve na een opmerkelijke stem tijdens de algemene politieke beschouwingen.
Premier Rob Jetten liet vrijdag weten dat de partij van Henk Vermeer voorlopig buiten de gesprekken over de begroting blijft. Vermeer zelf zegt juist wel te willen praten, en wijst met een beschuldigende vinger terug.
Een stem die insloeg als een bom
Donderdagavond steunde BBB verrassend een motie van wantrouwen van de PVV. De reden: aanhoudende frustratie over het stikstofbeleid en het gevoel dat het kabinet op dat dossier geen millimeter in beweging komt.
Voor een partij die tot dan toe als mogelijke gedoogpartner gold, was dat een flinke stap. In de Haagse wandelgangen werd de stem meteen uitgelegd als een breuk, ook al zoekt Vermeer zelf nog steeds toenadering.
Jetten schrapt BBB van de gastenlijst
De premier concludeerde nog diezelfde avond dat BBB blijkbaar niet meer over de begroting wilde praten, en daar bleef hij vrijdag bij. Volgens Jetten heeft de partij met die steun een duidelijk signaal afgegeven.
Gevolg: de gesprekken beginnen zonder BBB. Aan tafel schuiven nu Pro, JA21, SGP, ChristenUnie, 50Plus en Volt aan. De boerenpartij krijgt geen uitnodiging en kijkt voorlopig van een afstandje toe.
Geen chagrijn, wel een politieke wet
Van boosheid is volgens Jetten geen sprake. Hij noemt het een logische politieke wet dat een partij die een motie van wantrouwen steunt, kennelijk zelf geen ruimte meer ziet om serieus te onderhandelen.
Helemaal dicht doet hij de deur niet. „Ze krijgen vandaag nog geen uitnodiging, maar dat sluit niet uit dat er in de komende weken nog met BBB verder wordt gesproken”, zei de premier.
Vermeer ziet vooral lange tenen
Vrijdagochtend belden de twee leiders met elkaar. Dat gesprek nam de irritatie duidelijk niet weg, want Vermeer zegt tegen De Telegraaf dat Jetten donderdagavond vooral emotioneel primair heeft gereageerd.
„Dat zegt meer over de lengte van iemands tenen dan of dat verstandig is uit landsbelang”, aldus de BBB-leider. Hij benadrukt dat hij nog altijd openstaat voor gesprekken over een begrotingsdeal.
D66 raakt in de war
Binnen het kabinet klinkt vooral verbazing. Minister Vijlbrief van Sociale Zaken vatte zijn gevoel vrijdagochtend kernachtig samen: „Dan raak ik helemaal in de war”, zei de D66’er over de manoeuvre van BBB.
Zijn analyse is even simpel als hard. „Een motie van wantrouwen helpt niet bij vertrouwen. Je zou kunnen zeggen dat het ingewikkelder is geworden”, zegt hij over zakendoen met de rechterflank.
De VVD houdt de deur open
Ministers van VVD-huize reageren beduidend milder. Vicepremier Yesilgöz noemt de steun voor de motie verrassend, maar vindt dat er gewoon met BBB gepraat kan worden zodra die partij dat wil.
Dat past bij de koers van haar partij. De VVD kijkt nadrukkelijk naar rechts voor meerderheden en zocht al contact met Vermeer en zijn senaatsfractie, die cruciaal is voor steun in de Eerste Kamer.
CDA spreekt van een zwaar middel
CDA-vicepremier Van den Brink tilt er zwaarder aan. Hij noemt een motie van wantrouwen een heel zwaar middel en zegt: „Er worden terecht vragen gesteld wat hier de betekenis van is.”
Behulpzaam vond hij de stem allerminst. Toch laat ook hij een opening: „Maar iedereen kan terugkomen op de uitspraken die hij heeft gedaan.” Een uitgestoken hand met een waarschuwend vingertje erbij.
Landbouwminister snapt er weinig van
Landbouwminister Van Essen, eveneens D66, noemt de actie van BBB heel opmerkelijk. Hij zegt donderdag nog een afspraak met Vermeer te hebben gemaakt om samen over het stikstofbeleid door te praten.
Een paar uur later kreeg het kabinet een motie van wantrouwen om de oren. Met zijn boerenverstand vindt Van Essen dat, in zijn eigen woorden, een beetje gek klinken.
Vermeer heeft een andere lezing
De BBB-leider bevestigt dat er een afspraak lag met Van Essen, waarbij ook landbouwwoordvoerder Van der Plas en oud-landbouwminister en huidig Kamerlid Wiersma zouden aanschuiven. Die bijeenkomst stond aanvankelijk voor volgende week gepland.
Een uur later werd het overleg volgens hem alweer verschoven naar half oktober. „Dat is weer een maand later, dan zitten we al vol in de begrotingsonderhandelingen”, zegt Vermeer daarover.
Goede wil of niet
Vermeer vindt dat hij tijdens de beschouwingen juist soepelheid toonde. „De goede verstaander heeft mij niet horen herhalen: de stikstofbrief moet van tafel. We willen ook zeggen wat we wél willen.”
Concreet wil BBB een snellere invoering van de rekenkundige ondergrens, die volgens de partij extra stikstofruimte oplevert. Jetten voelt niets voor zo’n versnelling, en daar loopt het gesprek telkens weer vast.
Klaver drukt zijn stempel
Extra zout in de wond: op nadrukkelijk verzoek van Pro-leider Klaver benadrukte Jetten donderdag dat het stikstofpakket niet wordt afgezwakt. Voor BBB voelde dat als een deur die hard dichtsloeg.
„Als je daar zo duidelijk en hard in bent, wat moeten wij dan nog?”, vraagt Vermeer zich af. Hij verknoopt stikstof immers rechtstreeks aan zijn opstelling bij de begrotingen.
Ook de SGP legt een rode lijn
Klaver haalde donderdag nog iets binnen: de toezegging dat de wet rond draagmoederschap geen vertraging oploopt. Precies die vertraging wil de SGP juist wél, en dat botst hoorbaar.
SGP-leider Stoffer herhaalde daarom zijn waarschuwing aan het kabinet: „Als het kabinet de wet draagmoederschap doorzet, dan zijn ze ons kwijt.” Ook die steun is dus allesbehalve gegarandeerd.
Breuklijnen dwars door de coalitie
Dat D66’ers zich hardop afvragen of samenwerken met BBB nog zin heeft, past in een breder patroon. D66 zoekt meerderheden het liefst bij Pro, terwijl de VVD nadrukkelijk naar JA21, SGP en BBB kijkt.
Jetten zegt die tweespalt niet te zien. Volgens de premier zet het kabinet gezamenlijk in op zo breed mogelijke steun, van links tot rechts, zonder dat er onderling verschillende routes worden bewandeld.
Wat dit betekent voor de begroting
Zonder BBB blijft er een smalle en grillige route over. De coalitie moet steun sprokkelen bij partijen die elk hun eigen prijs noemen, van stikstof tot ethische wetgeving.
En dan is er nog de Eerste Kamer, waar de senaatsfractie van BBB gewicht in de schaal legt. Een strafbankje is in de politiek zelden een permanente plek, maar voorlopig zit Vermeer er wel.
Bron: telegraaf.nl
