De belangrijkste vaarroute voor olie ter wereld blijft voorlopig geblokkeerd. Donald Trump heeft een Iraans voorstel om de Straat van Hormuz binnen zeven dagen te heropenen van tafel geveegd, en daarmee lijkt een uitweg uit het conflict weer verder weg.
Teheran zegt dat de bal nu bij Washington ligt. De Amerikaanse president stelt juist dat Iran aanklopt omdat het land er slecht voorstaat. Aan beide kanten klinkt intussen steeds minder geduld door in de verklaringen.
Een plan van zeven dagen dat stukliep
Iran legde deze week in New York een concreet stappenplan op tafel, overgebracht via bemiddelaar Qatar. Bij het vervullen van een reeks voorwaarden zou de scheepvaart in de zeestraat binnen een week weer normaal kunnen verlopen.
Trump bevestigde zaterdag dat hij dat voorstel heeft afgewezen. Eerder al meldde ‘The Wall Street Journal’, op basis van Amerikaanse functionarissen, dat de president niets zag in het Iraanse aanbod voor een staakt-het-vuren.
Wat Teheran precies vroeg
De eisen van Iran zijn niet mis. Washington moet de maritieme blokkade van Iraanse havens opheffen, de sancties op de olie-export versoepelen en bevroren tegoeden ter waarde van zo’n twaalf miljard dollar vrijgeven.
Daarnaast wil Teheran dat de vijandelijkheden in de hele regio zeven dagen stilvallen, Libanon inbegrepen. Volgens minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araqchi staan die punten allemaal al in het akkoord van juni.
Een kaart met een opvallende naam
Kort na het Iraanse aanbod verscheen op Truth Social een kaart waarop de Straat van Hormuz herdoopt was tot “Trump Strait”. De president deelde het beeld zelf, precies op het moment dat de onderhandelingen vastliepen.
Het gebaar zegt veel over de toon van dit dossier. Waar diplomaten in New York achter gesloten deuren aan formuleringen schaven, kiest het Witte Huis in het openbaar voor spot en symboliek.
Teheran houdt vast aan de gesprekstafel
“Onze voorwaarden zijn duidelijk en elke stap richting heropening van de Straat van Hormuz hangt af van het voldoen aan die voorwaarden”, schreef Araqchi op sociale media. Volgens hem kan alleen onderhandelen de impasse doorbreken.
De minister zei eerder ook dat zijn land geen “dwang, bedreigingen of intimidatie” accepteert. Hij sprak in de marge van de Algemene Vergadering van de VN en overlegde er met Trumps gezant Steve Witkoff.
Bombardementen na de verkiezingen?
Volgens ‘The Wall Street Journal’ vertelde Trump zijn medewerkers dat hij verwacht de bombardementen op Iran te hervatten na de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen in november. Dat zou betekenen dat de rust hooguit tijdelijk is.
Een Amerikaanse functionaris liet vrijdag aan persbureau Reuters nog weten dat er via bemiddelaars positieve en constructieve gesprekken liepen. Die twee signalen laten zich moeilijk met elkaar rijmen, en dat voedt de onzekerheid.
Vliegverbod raakt gewone reizigers
De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent kondigde maandag aan dat alle Iraanse luchtvaartmaatschappijen vanaf woensdag wereldwijd aan de grond moesten blijven. Wie brandstof, grondafhandeling of tickets levert, riskeert uitsluiting uit het dollarsysteem.
Het effect was meteen voelbaar. Volgens Iraanse bronnen weigeren de luchthavens van Bagdad en het Omaanse Muscat sinds woensdag Iraanse vluchten. Najaf, bekend als sjiitisch bedevaartsoord, volgde vrijdag, meldt staatspersbureau INA.
Bagdad zoekt een achterdeur
Irak praat nu rechtstreeks met Washington over uitzonderingen. Het kabinet van de Iraakse premier maakte zaterdag bekend dat het voor enkele luchthavens een vrijstelling wil losweken binnen het Amerikaanse sanctieregime.
Het gaat volgens Bagdad om humanitaire redenen: mensen die een medische behandeling nodig hebben, studenten en religieuze bezoekers. Of de Amerikanen daarin meegaan, is voorlopig niet duidelijk.
Een akkoord dat niet hield
Het conflict sleept aan sinds februari, toen Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran de oorlog inluidden. In juni volgde een memorandum van overeenstemming, maar dat protocolakkoord ging begin juli alweer onderuit.
Beide partijen schonden de afspraken meermaals. Sindsdien wisselen sporadische aanvallen elkaar af in en rond de Straat van Hormuz, waar het Iraanse leger de scheepvaart gedeeltelijk blokkeert. Dat blijft het grootste twistpunt.
Het front schuift richting de Rode Zee
Ook in Jemen loopt de spanning op. De door Saudi-Arabië geleide coalitie onderschepte zaterdagochtend twee drones richting Riyad. Even later werd ook een ballistische raket richting Khamis Mushait uit de lucht gehaald.
De door Iran gesteunde Houthi’s namen de voorbije weken een groot stuk westkust in en controleren nu de strategische zeestraat Bab al-Mandeb. Sinds juli blokkeren ze bovendien Saudische havens en vallen ze Saudische schepen aan.
Europese schepen blijven buiten schot
De Houthi’s beloofden de Europese Unie dat ze Europese schepen in de Rode Zee met rust laten, schrijft de ‘Financial Times’. Die belofte ging op 10 september per brief naar de Europese diplomatieke dienst.
Ook Amerikaanse schepen zouden gespaard blijven. Trump liet eerder al verstaan dat de rebellen hadden gebeld om te melden dat “ze niet met ons willen vechten”. Hun doelwit blijft Saudi-Arabië.
Washington waarschuwt Peking
Trump heeft de Chinese leider Xi Jinping gewaarschuwd Iran niet te helpen, zegt de Amerikaanse ambassadeur in China David Perdue bij CNBC. Inlichtingen, onderdelen of militair materieel: alles is volgens hem onacceptabel.
De VS hebben aanwijzingen van “indirecte steun” om de zeestraat gesloten te houden, al ontbreekt hard bewijs. Volgens Perdue zijn Trump en Xi het er wel over eens dat Hormuz open moet.
Wachten op een officieel antwoord
Araqchi zegt dat de bemiddelaars Iran nog geen formele Amerikaanse afwijzing hebben doorgegeven. Teheran wacht die boodschap af voor het een volgende stap zet, en houdt zo de deur op een kier.
Ondertussen waarschuwde Yahya Rahim Safavi, raadgever van opperste leider Mojtaba Khamenei, dat Iran het conflict bij nieuwe aanvallen kan uitbreiden tot de Indische Oceaan. Zo ver was die dreiging eerder nooit gegaan.
Bron: hln.be
