Wie ooit volledig leeggelopen thuis heeft gezeten, weet hoe onduidelijk het statuut van een burn-out is. Ziek, maar niet helemaal ‘ziek van het werk’. Daar wil het Europees Parlement nu verandering in brengen.
Dinsdag stemden de Europarlementsleden in Straatsburg over een tekst die burn-out en andere psychosociale aandoeningen officieel de stempel beroepsziekte wil geven. Het resultaat: een duidelijke meerderheid, al is de resolutie zelf niet bindend.
Wat dat concreet zou betekenen voor werknemers, en waarom er haast bij is volgens de indiener, zetten we hieronder op een rij.
De stemming in Straatsburg
De resolutie haalde het met 413 stemmen voor, 210 tegen en 29 onthoudingen. Geen nipte zaak dus, maar ook geen unanimiteit: ruim tweehonderd parlementsleden zagen het voorstel niet zitten.
De tekst steunt op een rapport van het Belgische Europees Parlementslid Estelle Ceulemans, die zetelt voor de PS binnen de socialistische fractie S&D. Zij trok het dossier en pleit voor een grondige herziening.
Arbeidsgerelateerd of beroepsziekte: waarom dat verschil telt
In de meeste lidstaten, België inbegrepen, staan burn-out en aanverwante aandoeningen vandaag geboekstaafd als arbeidsgerelateerde ziekten. Klinkt gelijkaardig, maar juridisch is het een wereld van verschil voor wie uitvalt.
Een erkenning als beroepsziekte zou werknemers betere toegang geven tot zorg en recht op een ruimere financiële vergoeding. Met andere woorden: minder financiële stress bovenop de mentale klap die er al is.
Meer dan 155.000 Belgen langdurig thuis
Cijfers van het Riziv tonen hoe groot het probleem in eigen land is. Meer dan 155.000 werknemers zijn langdurig arbeidsongeschikt door een burn-out of een depressie. Dat is geen randfenomeen meer.
Nog opvallender is de curve. Tegenover 2021 gaat het om een stijging met 32 procent. In amper enkele jaren tijd is de groep langdurig zieken door mentale klachten fors aangedikt.
De uitkeringen rijzen de pan uit
De gevolgen voor de staatskas zijn navenant. De uitgaven voor invaliditeitsuitkeringen zijn sinds 2019 met 78 procent gestegen. Bijna een verdubbeling in een handvol jaren, en die trend buigt niet vanzelf om.
Dat maakt het debat ook een budgettair verhaal. Wie wacht tot mensen volledig uitvallen, betaalt achteraf de rekening. Preventie vroeger in het traject klinkt in die logica een stuk aantrekkelijker.
Bijna de helft van de werknemers onder druk
Het Europees agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk, kortweg EU-OSHA, houdt de vinger aan de pols. Volgens het agentschap werkt 44 procent van de werknemers onder hoge tijdsdruk of kampt met overbelasting.
Dat is bijna één op de twee. Deadlines die elkaar opvolgen, een takenlijst die nooit leeg raakt, collega’s die niet vervangen worden: het patroon is herkenbaar in zowat elke sector.
Een factuur van 100 miljard euro
Ceulemans legt bewust de nadruk op de economische kant. “De pandemie van stress, burn-out en mentale problemen op het werk die door heel Europa waart, kost 100 miljard euro per jaar”, zegt ze.
En dat bedrag vertelt volgens haar niet eens het hele verhaal, want het houdt geen rekening met de reële impact op de gezondheid, op de loopbaan en op het gezin.
Ook een kwestie van concurrentiekracht
Precies daarom plaatst Ceulemans het thema niet enkel onder welzijn. Een betere aanpak van mentale problemen op het werk is volgens haar ook belangrijk voor de concurrentiekracht van de Europese economie.
Dat argument kan sceptici over de streep trekken. Wie niet warmloopt voor sociale bescherming, heeft doorgaans wel oren naar productiviteit, minder uitval en teams die gewoon blijven draaien.
Regelgeving uit een ander tijdperk
Europa werkt op dit vlak nog altijd met een regelgevend kader dat dateert uit 1989. Toen zag de gemiddelde werkplek er wel even anders uit dan vandaag, zacht uitgedrukt.
Geen smartphones die ‘s avonds oplichten, geen groepschats die doorlopen in het weekend, geen mailbox die je overal volgt. De realiteit is veranderd, de regels bleven grotendeels staan.
Digitalisering en AI gooien olie op het vuur
Volgens EU-OSHA hebben digitalisering en artificiële intelligentie de psychosociale risico’s op het werk vergroot. Nieuwe technologie maakt sommige taken lichter, maar verhoogt tegelijk het tempo en de verwachtingen.
Daarmee is dit niet langer een discussie over de werkvloer van vroeger. Het gaat over software, snelheid en de constante bereikbaarheid die bij veel jobs ongemerkt de norm is geworden.
Pesten en het recht om offline te gaan
Het Parlement beperkt zich niet tot de erkenning van burn-out. In dezelfde beweging vraagt het meer aandacht voor pesterijen op het werk, een thema dat vaak onder de radar blijft.
Ook het recht op deconnectie komt uitdrukkelijk aan bod. De mogelijkheid om na de werkuren echt onbereikbaar te zijn, zonder dat je daar later op afgerekend wordt.
Wat gebeurt er nu mee?
Belangrijke nuance: de resolutie is niet bindend. Lidstaten moeten dus niets veranderen aan hun wetgeving. Wie hoopte dat de erkenning morgen al rond is, moet het enthousiasme even temperen.
Toch is de timing niet toevallig. De tekst kan de Europese Commissie inspireren bij haar voorstellen over kwaliteitsvolle banen, die tegen het einde van het jaar op tafel moeten liggen.
Een signaal dat blijft hangen
Een stemming zonder juridische gevolgen wordt al snel weggezet als symboliek. Maar politieke signalen hebben een manier om later terug te keren, zeker wanneer de cijfers de richting van het signaal volgen.
Voor wie vandaag met een burn-out thuiszit, verandert er voorlopig niets. Voor wie er in de toekomst mee te maken krijgt, zou het plaatje er wel anders kunnen uitzien.
Bron: hln.be
