Tijdens warme zomernachten is wakker worden met een bezweet lichaam niet bepaald uitzonderlijk. Toch waarschuwt een arts dat er een belangrijk verschil bestaat tussen een beetje zweten vanwege de hitte en regelmatig wakker worden terwijl je nachtkleding en beddengoed volledig doorweekt zijn. Vooral wanneer dat laatste gebeurt terwijl de slaapkamer helemaal niet warm is, verdient het volgens hem aandacht.
Dr. Jiri Kubes, radiotherapeut-oncoloog en medisch directeur van het Proton Therapy Center in Praag, waarschuwt dat hevig nachtzweten in sommige gevallen samen kan hangen met kanker. Tegelijkertijd benadrukt hij dat kanker absoluut niet de meest voorkomende verklaring is. Er bestaan namelijk tal van veel onschuldigere oorzaken voor nachtelijk zweten.
Dit verschil is volgens de arts belangrijk
Volgens Kubes moet vooral worden gekeken of er een logische verklaring voor het zweten bestaat. Wie tijdens een hittegolf in een warme slaapkamer ligt en klam wakker wordt, hoeft daar volgens hem niet onmiddellijk iets ernstigs achter te zoeken. Heel anders wordt het wanneer iemand regelmatig volledig doorweekt wakker wordt terwijl de kamer juist koel is.
“Het belangrijke onderscheid is of er een duidelijke verklaring is”, legt de arts uit. Wanneer zowel je pyjama als je beddengoed herhaaldelijk volledig doorweekt raken zonder dat de omgeving warm is, is dat volgens hem iets anders dan simpelweg wat zweten tijdens een hete zomernacht. In zo’n geval is het verstandig om te kijken of er meer aan de hand kan zijn.
Wat wordt bedoeld met nachtzweten?
Een beetje transpireren tijdens het slapen wordt niet direct gezien als medisch nachtzweten. De Britse gezondheidsdienst NHS omschrijft nachtzweten als zo hevig transpireren dat nachtkleding en beddengoed doorweekt raken, terwijl de omgeving waarin iemand slaapt koel is. Het gaat dus om aanzienlijk meer dan een klam voorhoofd of een vochtige rug.
Wanneer dit regelmatig gebeurt, je er wakker van wordt of je er simpelweg zorgen over maakt, adviseert de NHS om contact op te nemen met een arts. Zeker wanneer er geen duidelijke verklaring bestaat voor het plotselinge of terugkerende zweten, kan verder onderzoek verstandig zijn.
Meestal is kanker niet de oorzaak
Het is tegelijkertijd belangrijk om hevig nachtzweten niet onmiddellijk met kanker in verband te brengen. Er bestaan veel andere mogelijke oorzaken die aanzienlijk vaker voorkomen. Zo kunnen hormonale veranderingen tijdens de menopauze ervoor zorgen dat iemand ‘s nachts hevig transpireert.
Ook angst, bepaalde medicijnen, een lage bloedsuikerspiegel en alcoholgebruik kunnen nachtelijk zweten veroorzaken. Daarnaast bestaan er mensen die van nature overmatig transpireren en kunnen verschillende infecties ervoor zorgen dat iemand ‘s nachts badend in het zweet wakker wordt.
Wanneer kan nachtzweten bij kanker voorkomen?
Cancer Research UK noemt zeer hevig en doorweekt nachtzweten wel als een mogelijk algemeen symptoom van kanker. Vooral wanneer er geen duidelijke verklaring voor bestaat en het probleem regelmatig terugkomt, adviseren deskundigen om het met een arts te bespreken. Op zichzelf zegt het symptoom echter weinig over de daadwerkelijke oorzaak.
Bij bepaalde vormen van kanker wordt nachtzweten vaker gezien dan bij andere. Een bekend voorbeeld daarvan is lymfoom, een verzamelnaam voor verschillende vormen van kanker van het lymfestelsel. Daarbij kan hevig nachtzweten voorkomen in combinatie met andere symptomen.
Let bij lymfoom ook op andere signalen
Bij lymfoom spreken artsen onder meer over zogenoemde B-symptomen. Naast hevig nachtzweten kunnen daar onverklaarbare perioden van koorts en aanzienlijk gewichtsverlies zonder duidelijke aanleiding bij horen. Ook pijnloos opgezwollen lymfeklieren kunnen een belangrijk signaal zijn.
Die zwellingen kunnen bijvoorbeeld ontstaan in de hals, oksels of liezen. Een gezwollen lymfeklier betekent overigens eveneens lang niet automatisch dat iemand kanker heeft. Lymfeklieren kunnen bijvoorbeeld ook groter worden doordat het lichaam bezig is een infectie te bestrijden.
Onverklaarbaar gewichtsverlies verdient aandacht
Kubes adviseert om eerder medische hulp te zoeken wanneer het hevige zweten gepaard gaat met andere onverklaarde veranderingen. Onbedoeld gewichtsverlies is daar één van. Vooral wanneer iemand niet anders is gaan eten of bewegen, kan een duidelijke daling van het gewicht reden zijn om naar de huisarts te gaan.
Ook aanhoudende vermoeidheid, regelmatig terugkerende koorts of pijnloze zwellingen verdienen volgens hem aandacht. De combinatie van verschillende klachten kan voor een arts belangrijke informatie opleveren bij het zoeken naar een mogelijke oorzaak.
Ook infecties kunnen nachtzweten veroorzaken
Wie regelmatig hevig transpireert tijdens het slapen hoeft dus zeker niet meteen van het ergste uit te gaan. Infecties kunnen bijvoorbeeld eveneens koorts en nachtzweten veroorzaken. Ook tijdelijke hormonale veranderingen of bijwerkingen van medicijnen kunnen een verklaring vormen.
Daarom kijkt een arts normaal gesproken naar het volledige klachtenbeeld. Hoe lang bestaat het nachtzweten, hoe vaak gebeurt het en zijn er andere veranderingen opgetreden? Die informatie is veel belangrijker dan één afzonderlijke nacht waarin iemand hevig heeft gezweet.
Een paar warme nachten zijn meestal geen reden voor paniek
Zeker tijdens een hittegolf is het logisch dat veel mensen momenteel vaker zwetend wakker worden. Wanneer de slaapkamer warm is en de temperatuur buiten nauwelijks daalt, moet het lichaam harder werken om voldoende af te koelen. Zweten is daarvoor een volkomen normaal mechanisme.
Eén of twee nachten flink zweten tijdens extreem warm weer wijzen op zichzelf dan ook niet op een ernstige aandoening. Het patroon wordt volgens deskundigen vooral relevant wanneer het zweten aanhoudt zonder duidelijke aanleiding en zo hevig is dat kleding en beddengoed regelmatig volledig nat worden.
NHS adviseert bij aanhoudende klachten naar de huisarts te gaan
Ook de NHS adviseert mensen met regelmatig nachtzweten om hun huisarts te raadplegen wanneer zij zich zorgen maken. Dat geldt helemaal wanneer de klachten gepaard gaan met andere symptomen. Voorbeelden daarvan zijn hoge koorts, aanhoudend hoesten, diarree of onverklaarbaar gewichtsverlies.
De huisarts kan vervolgens beoordelen of verder onderzoek nodig is. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar ernstige aandoeningen, maar juist ook naar de vele andere mogelijke oorzaken van overmatig nachtzweten.
Vooral het patroon maakt het verschil
De belangrijkste boodschap van Kubes is dan ook niet dat iedereen die ‘s nachts zweet bang moet zijn voor kanker. Het draait vooral om een duidelijke verandering zonder logische verklaring. Herhaaldelijk volledig doorweekt wakker worden in een koele kamer is iets anders dan zweten omdat Nederland midden in een hittegolf zit.
Wanneer het probleem blijft terugkomen, is het verstandig het niet maandenlang te negeren. Een arts kan de klachten samen met eventuele andere veranderingen beoordelen en bepalen of onderzoek noodzakelijk is.
Niet negeren, maar ook niet meteen het ergste denken
Hevig nachtzweten is daarmee een symptoom waarbij enige nuance belangrijk is. In verreweg de meeste gevallen hoeft kanker niet de verklaring te zijn en bestaan er verschillende andere mogelijke oorzaken. Toch kan aanhoudend en onverklaarbaar nachtzweten in sommige gevallen onderdeel zijn van een onderliggende aandoening.
Wie tijdens een warme nacht een keer zwetend wakker wordt, hoeft zich dus niet onmiddellijk zorgen te maken. Maar wanneer je regelmatig in een koele slaapkamer wakker wordt met een volledig doorweekte pyjama en nat beddengoed, zeker in combinatie met gewichtsverlies, koorts, extreme vermoeidheid of zwellingen, is het verstandig om dat met de huisarts te bespreken.
