De overheid besteedde de afgelopen vijf jaar zo’n 1,8 miljoen euro aan ingehuurde privévluchten. Met afstand springt Defensie eruit, mede door een rit van ruim 180.000 euro naar Canada door Ruben Brekelmans. Het prijskaartje ontketent een breed politiek debat.
Overzicht van de kosten
In de afgelopen vijf jaar gaf de Rijksoverheid ongeveer 1,8 miljoen euro uit aan ingehuurde privévluchten. Uit opgevraagde cijfers blijkt dat Defensie de grootste gebruiker is. De duurste boeking: ruim 180.000 euro voor een reis naar Canada.
Toenmalig defensieminister Ruben Brekelmans (VVD) maakte die duurste trip eind vorig jaar. Zijn reis zette een fel debat in gang over gemak, noodzaak en prijs, en legde de fragiele balans bloot tussen publieke taken en zorgvuldig omgaan met belastinggeld.
Defensie spant de kroon
Ook opvolger Dilan Yeşilgöz (VVD) kwam in het nieuws met een eendaags bezoek aan het fregat Zr. Ms. Evertsen bij Cyprus. Het gecharterde toestel kostte ruim 90.000 euro; “er landt geen easyJet op een vliegdekschip,” luidde haar verweer.
Die vlucht trok veel aandacht, maar bleek niet de duurste. In de boeken van Defensie domineren vooral charters voor langere afstanden en complexe schema’s. En juist daar duikt Brekelmans tweemaal op in de top: Canada én eerder een missie naar Irak.
Reis naar Irak
Vlak voor zijn vertrek uit het kabinet vloog Brekelmans in januari naar Irak om persoonlijk excuses over te brengen voor het Nederlandse bombardement op Hawija in 2015, waarbij veel burgerslachtoffers vielen. Ook bezocht hij Nederlandse militairen in en rond Erbil.
Die tweedaagse missie kwam met een fors prijskaartje van ongeveer 170.000 euro. Gezien de gevoelige context – veiligheid, diplomatie en troepenbezoek – woog Defensie mee dat maatwerk in vervoer noodzakelijk was om planning, beveiliging en bereikbaarheid te garanderen.
Waarom geen lijnvlucht
Aanvankelijk lag er een gewone lijnvlucht klaar, maar door de verslechterende veiligheidssituatie in de regio werd die geannuleerd. De militaire Gulfstream was niet inzetbaar, waardoor voor de zeskoppige delegatie een gecharterd toestel als enige realistische optie overbleef.
Zo’n keuze is geen luxe, stelt Defensie, maar risicomanagement: directe routes, gecontroleerde stops en flexibiliteit als plannen onverwacht schuiven. Het levert wél ongemakkelijke cijfers op, zeker wanneer achteraf elke uitgave wordt vergeleken met de prijs van een economyticket.
Halifax en de 180.000 euro
De duurste rekening kwam uit Canada. Voor deelname aan het Halifax International Security Forum werd in november een privétoestel gehuurd voor meer dan 180.000 euro. Juist dat bedrag werd symbool in de discussie over nut, noodzaak en zuinigheid.
Volgens de eigen richtlijnen mag inhuur pas als het regeringsvliegtuig (PH-GOV) of de Gulfstream niet beschikbaar zijn én een lijnvlucht niet past. Critici vragen zich af of bij Halifax die laatste voorwaarde echt onvermijdelijk was.
Agenda versus directe vluchten
Vanaf Schiphol gaan dagelijks directe of snelle overstapvluchten richting Halifax, maar volgens Defensie viel dat ‘agendatechnisch’ niet te verenigen met verplichtingen in Den Haag. Brekelmans wilde onder meer de ministerraad bijwonen en koos daarom voor maximale controle over vertrek en terugkeer.
De Canadareis telde tien reizigers, waardoor de rekening neerkwam op 18.348 euro per persoon. Opgeteld met een latere privétrip naar een AI-conferentie in Spanje, á 46.000 euro, tikten Brekelmans’ laatste zes maanden richting 400.000 euro aan.
Hoe de regels werken
Het kabinet beschikt over een eigen vliegtuig, de PH-GOV, en Defensie over een Gulfstream voor onder meer troepenbezoek. Pas wanneer die niet beschikbaar zijn, wordt gekeken naar lijnvluchten en – als laatste stap – naar externe inhuur van een privétoestel.
In theorie borgt dat stappenplan snelheid, veiligheid en continuïteit van het kabinetswerk. In de praktijk schuurt het, want elke uitzondering kost geld en roept achteraf vragen op: had het écht niet met een gewone vlucht gekund?
Andere uitzonderingen
Ook andere departementen huren soms in. Toenmalig premier Dick Schoof kreeg vorig jaar onverwacht een uitnodiging voor een ondertekening van het Gaza-vredesplan in Caïro. De organisatie was lastminute; het charter kostte ongeveer 90.000 euro om het schema haalbaar te maken.
In 2023 moest Wopke Hoekstra (toen Buitenlandse Zaken) voor een bezoek aan Roemenië overstappen op een privétoestel, nadat de Gulfstream door een defect uitviel. Met drie verspreide stops in korte tijd bleek een lijnvlucht onwerkbaar; kosten: ruim 80.000 euro.
Vluchten voor de eilanden
Andere ministeries stappen zelden in een privéjet. Als het al gebeurt, gaat het vaak om verbindingen tussen de Caribische eilanden, waar lijnopties schaars zijn. Meestal blijven bedragen beperkt tot enkele duizenden euro’s, met af en toe een uitschieter.
Vooral Alexandra van Huffelen, destijds staatssecretaris van Koninkrijksrelaties, vloog regelmatig naar de overzeese gebiedsdelen. Die reizen zijn doorgaans minder spectaculair qua prijskaartje, maar illustreren wel dat maatwerk in mobiliteit soms simpelweg de enige werkbare keuze is.
Politieke schrikreactie
In de Tweede Kamer schrokken meerdere partijen van de optelsom. Hidde Heutink (Groep Markuszower) noemde 180.000 euro voor Halifax “echt onuitlegbaar”. Volgens hem had een reguliere vlucht volstaan en moet belastinggeld primair bij de Nederlander terechtkomen.
Hij wees op stijgende kosten voor burgers – dure boodschappen, hoge benzineprijzen – terwijl het kabinet, zegt hij, ‘het ene na het andere snoepreisje’ maakt. Het sentiment: politici moeten extra zuinig zijn wanneer huishoudens elke euro moeten omdraaien.
Kritische vragen van de SP
SP-leider Jimmy Dijk erkent dat bewindspersonen soms moeten vliegen, maar ziet vluchten waarbij de noodzaak twijfelachtig is. De kernvraag: is het echt onvermijdelijk, of is gemak leidend? In krappe tijden verdienen twijfels het voordeel voor de belastingbetaler.
Specifiek over Halifax: had Brekelmans desnoods de ministerraad kunnen overslaan en met een lijnvlucht gaan? Dijk vindt van wel. Zijn oproep: als mensen moeite hebben rond te komen, moeten ministers het goede voorbeeld geven en zuinig boeken.
Dassen over alternatieven en reactie defensie
Volt-voorman Laurens Dassen benadrukt dat er legitieme redenen kunnen zijn voor privéjets, bijvoorbeeld veiligheid of onhaalbare schema’s. Maar bij Halifax, zegt hij, lag een regulier alternatief voor de hand. “Ik betwijfel of dit de beste manier was om te gaan.”
Defensie stelt scherp te letten op kosten en zegt dat externe inhuur slechts incidenteel plaatsvindt. Bij elke afweging wordt het stappenplan gevolgd. Over Yeşilgöz’ marineschipbezoek blijft het departement stellig: op een vliegdekschip landt geen easyJet. Wat vind jij? Laat jouw reactie achter via onze socials.
Bron: rtl.nl
