Het Nederlandse schaatsen is een van zijn taaiste helden kwijt. Jan Roelof Kruithof, voor iedereen die van natuurijs houdt simpelweg de diesel van Havelte, is overleden. Hij werd 89 jaar oud.
Zijn familie bevestigde het nieuws, zo meldt de Leeuwarder Courant. Met Kruithof verdwijnt een rijder die het marathonschaatsen jarenlang kleurde, vooral op die tochten waar andere deelnemers allang waren afgehaakt.
Een architect die liever uren op het ijs stond
In het dagelijks leven was Kruithof architect in het Drentse Havelte. Op het ijs was hij vooral iets anders: een stoemper, een doorzetter, iemand die niet opgaf zolang er nog kilometers te rijden waren.
Geboren Fries, maar in Drenthe neergestreken. Dat dubbele thuisgevoel paste wonderwel bij een rijder die zich overal meldde waar het ijs dik genoeg lag en de afstand lang genoeg was.
Elf keer winnen waar het het zwaarst was
Tussen 1974 en 1991 schreef hij liefst elf keer de Alternatieve Elfstedentocht op zijn naam. Acht van die overwinningen behaalde hij op bevroren meren in Finland, ver van huis en onder barre omstandigheden.
Elf zeges in zeventien jaar zegt genoeg over zijn constante niveau. Waar generaties rijders kwamen en weer verdwenen, bleef Kruithof opduiken in de kopgroep van de zwaarste tochten die er te rijden waren.
Het record dat decennialang overeind bleef
Vierentwintig uur achter elkaar schaatsen, ruim 655 kilometer ver. Dat wereldrecord stond decennia op zijn naam en vat zijn kwaliteiten samen: niet de felste sprint, wel een motor die maar bleef draaien.
Hoe langer de koers duurde, hoe beter het hem uitkwam. Terwijl anderen inkakten, kwam hij juist bovendrijven. Vandaar die bijnaam, de diesel van Havelte, die hem zijn hele loopbaan is blijven achtervolgen.
Onverslaanbaar op de lange klassiekers
Op afstanden boven de honderd kilometer was hij in de jaren zeventig en het begin van de jaren tachtig nauwelijks te kloppen. Natuurijs was zijn terrein, met alle kuilen, scheuren en tegenwind die daarbij horen.
Behalve de Alternatieve won hij twee keer de Hollands Venetiëtocht, ook zo’n klassieker waarbij de naam van de winnaar blijft hangen. Twee zeges daarin vormen voor de meeste rijders al een complete carrière.
De tochten die nooit kwamen
Zijn beste jaren vielen samen met een lange periode zonder Elfstedentocht. Juist die ene wedstrijd waar heel Nederland zich op blindstaart, bleef uit op het moment dat Kruithof op zijn sterkst was.
Dat is de wrange kant van natuurijs: je kunt jarenlang de allerbeste zijn en toch wachten op weer dat niet komt. Kruithof moest zijn status dus elders bevestigen, en dat deed hij ruimschoots.
1985: een val bij het klunen
Toen het in 1985 eindelijk wel zover was, was hij al 48 jaar oud. Toch werd hij genoemd als een van de kanshebbers, want op zulke afstanden telde zijn leeftijd nauwelijks mee.
Een val tijdens het klunen gooide roet in het eten en nam zijn kansen weg. Hij reed de tocht wel uit en eindigde als twaalfde, een uitslag die op die leeftijd blijft verbazen.
Nog winnen als Abraham
Stoppen was blijkbaar geen optie. Kruithof bleef lang op hoog niveau rijden en won na zijn vijftigste nog de Veluwemeertocht, een wedstrijd die bekendstaat als loodzwaar. Zo’n overwinning op die leeftijd spreekt boekdelen.
Daarmee liet hij nog eens zien wat zijn hele loopbaan had bewezen: uithoudingsvermogen slijt minder snel dan pure snelheid. De zwaarste omstandigheden bleven tot op late leeftijd zijn beste bondgenoot op het ijs.
Gouden speld op zijn 81e verjaardag
Op 16 december 2017, de dag dat hij 81 werd, kreeg Kruithof een onderscheiding van de KNSB. De directeur van de schaatsbond reikte hem persoonlijk de gouden speld uit, een laat maar terecht eerbetoon.
De speld was bedoeld als waardering voor zijn bijzondere schaatsprestaties. Voor een rijder die zijn naam vooral op natuurijs vestigde, is zulke erkenning vanuit de bond allerminst vanzelfsprekend.
Een plaquette op een veldkei
Ook in Havelte zelf werd hij in het zonnetje gezet. Sinds 2023 hangt in het centrum van het dorp een plaquette met zijn prestaties, zodat voorbijgangers kunnen lezen wat hun dorpsgenoot allemaal won.
Die plaquette is bevestigd op een dikke veldkei, en dat is een bewuste keuze geweest. De steen staat symbool voor de hardheid van de marathonschaatser die er zijn naam aan verbond.
Wat er van Kruithof overblijft
Met zijn overlijden verliest het marathonschaatsen een figuur die in geen enkel hokje paste. Geen baanspecialist, geen sprinter, maar een rijder die pas echt tot leven kwam als het urenlang duurde.
De cijfers blijven staan: elf keer de Alternatieve Elfstedentocht, twee keer Hollands Venetië, ruim 655 kilometer in één etmaal. En in Havelte ligt een kei die dat verhaal voorlopig blijft vertellen.
Bron: ad.nl
