Het ging er woensdag hard aan toe in de Bondsdag. Bondskanselier Friedrich Merz koos voor de aanval op de radicaal-rechtse AfD en gebruikte daarbij woorden die in Duitsland zwaar wegen. Volgens hem verbergt de partij achter het begrip ‘remigratie’ niets minder dan een plan voor etnische zuivering.
De aanleiding is niet mis: enkele dagen eerder haalde de AfD bij de regionale verkiezingen in Saksen-Anhalt bijna 44 procent van de stemmen. Een resultaat dat de verhoudingen in de Duitse politiek opnieuw door elkaar schudt, en dat in het parlement voor vuurwerk zorgde.
Een debat dat meteen op scherp stond
Merz sprak in de Bondsdag, maar rustig verliep dat niet. Zijn toespraak werd geregeld onderbroken door tussenkomsten van parlementsleden van Alternative für Deutschland. Van de gebruikelijke beleefdheidsvormen in de plenaire zaal bleef die dag weinig overeind.
Dat de kanselier zo frontaal in de aanval ging, is opvallend. Doorgaans kiezen regeringsleiders voor afstand en negeren ze de grootste tegenstander liever. Merz deed het omgekeerde: hij richtte zich rechtstreeks tot de AfD-fractie en tot covoorzitter Alice Weidel.
De uitspraak die alles overschaduwde
“Het woord ‘remigratie’ is niets anders dan een synoniem voor een etnische zuivering op basis van afkomst en huidskleur”, zei Merz. Daarmee legde hij het centrale begrip uit het AfD-programma naast een term die in Europa een loodzware geschiedenis heeft.
Remigratie is al langer het codewoord waarmee de partij haar migratieplannen verkoopt. Merz weigert die verpakking te accepteren en probeert de discussie terug te brengen tot wat er volgens hem concreet achter schuilgaat: mensen het land uitzetten op basis van hun herkomst.
Een verkiezingsuitslag die hard aankomt
De cijfers uit Saksen-Anhalt laten weinig ruimte voor interpretatie. De AfD haalde bijna 44 procent van de stemmen. De christendemocratische CDU van Merz, de partij van de uittredende minister-president, bleef steken op 17 procent.
Dat verschil is enorm. Voor de CDU is de nederlaag pijnlijk omdat het gaat om een deelstaat die de partij jarenlang bestuurde. Voor de AfD is het de bevestiging dat haar opmars in het oosten van Duitsland niet stilvalt.
Weidel houdt vast aan haar verhaal
Alice Weidel gebruikte het debat om het Duitse migratiebeleid opnieuw onder vuur te nemen. Duitsers moeten volgens haar elke dag leven met de gevolgen van wat zij massamigratie noemt, en die gevolgen omschreef ze in weinig verhullende bewoordingen.
Ze legde daarbij een rechtstreeks verband met toenemende criminaliteit, seksuele misdrijven en geweld. Het is het thema waarop de AfD haar campagne bouwt en waarmee ze in Saksen-Anhalt duidelijk succes boekte bij een groot deel van de kiezers.
Wat de statistieken wel en niet aantonen
De Duitse criminaliteitscijfers laten zien dat buitenlanders bij bepaalde soorten misdrijven oververtegenwoordigd zijn. Dat gegeven duikt telkens weer op in het debat en wordt door de AfD gretig gebruikt als sluitend bewijs voor haar stellingen.
Onderzoekers waarschuwen al langer dat het zo simpel niet ligt, meldt persbureau AFP. Die cijfers volstaan volgens hen op zichzelf niet om een rechtstreeks oorzakelijk verband tussen immigratie en criminaliteit vast te stellen. Andere factoren blijven buiten beeld.
De economische rekening van remigratie
Merz koos ook voor een praktisch argument. Als mensen die vandaag in Duitsland werken het land zouden moeten verlaten, dan zouden hele sectoren simpelweg stilvallen. Dat is geen ideologie, maar rekenwerk, klonk het.
Hij noemde daarbij concreet de ambachten, de zorginstellingen en de restaurants. Het zijn plekken waar het personeelstekort nu al voelbaar is en waar buitenlandse werknemers een groot deel van de dagelijkse werking dragen.
De kanselier rekent de uitslag anders na
Merz probeerde de overwinning van de AfD ook te relativeren. Hij wees erop dat de partij haar eigen doelstelling niet haalde: een meerderheid van de zetels in Saksen-Anhalt bleef buiten bereik, ondanks het historische resultaat.
“56 procent van de kiezers in Saksen-Anhalt heeft niet op u gestemd”, zei hij gericht tot Weidel. En hij ging verder: “Nergens in Duitsland zult u een meerderheid behalen.” Een boodschap voor de zaal, maar vooral voor het land.
Praten over een regering
De AfD zelf laat weten dat ze gesprekken voert met andere partijen en met verkozenen, met het oog op de vorming van een regering. Of dat ergens toe leidt, valt op dit moment nog niet te zeggen.
Merz liet in elk geval verstaan dat hij daar geen enkele boodschap aan heeft. Hij noemde de AfD resoluut een “destructieve kracht”, een formulering die weinig ruimte laat voor toekomstige toenadering vanuit zijn eigen partij.
Een verwijzing naar Leipzig
De kanselier ging nog een stap verder. Hij beschuldigde de AfD ervan vermoedelijke pogingen om Duitsland te destabiliseren in de kaart te spelen. Daarmee verplaatste het debat zich van migratie naar nationale veiligheid.
Hij verwees daarbij naar de verijdelde droneaanval op de luchthaven van Leipzig, begin augustus. Die actie wordt toegeschreven aan Rusland. Voor Merz past dat incident in een breder patroon waar de partij volgens hem onvoldoende afstand van neemt.
Waarom de toon zo scherp is geworden
Wie de woordkeuze van Merz naast eerdere debatten legt, ziet een duidelijke verharding. Termen als etnische zuivering vallen niet zomaar in de Bondsdag. Ze markeren dat de kanselier de confrontatie bewust opzoekt in plaats van te vermijden.
Tegelijk zit daar een risico in. Elke frontale aanval geeft de AfD ook een podium, en de partij weet zich in de rol van aangevallen buitenstaander doorgaans uitstekend te bewegen. Dat spel kent inmiddels twee ervaren spelers.
Wat er nu op het spel staat
Voor de CDU is Saksen-Anhalt een waarschuwing die moeilijk weg te wuiven is. Van bestuurderspartij naar 17 procent, dat vraagt om meer dan een stevige speech in het parlement. De vraag is welk antwoord de partij nog in huis heeft.
Voor de AfD is de weg naar een deelstaatregering ondanks het resultaat allesbehalve vanzelfsprekend. Merz herhaalde dat nergens in Duitsland een meerderheid voor de partij in zicht is. De komende weken zullen uitwijzen hoe hard die uitspraak blijft.
Bron: s.hln.be
