In de Nederlandse polder wordt achter gesloten deuren gewerkt aan een flinke verbouwing van het belastingstelsel. Vakbonden hebben volgens ingewijden een plan ingebracht waarin de zorgpremie omlaag gaat en het hoogste belastingtarief juist stijgt.
Het doel is groter dan wat schuiven met tarieven: uiteindelijk moet het toeslagenstelsel grotendeels verdwijnen. Binnen de Sociaal-Economische Raad wordt aan een voorstel gewerkt dat binnenkort naar buiten zou moeten komen.
Wat de bonden op tafel hebben gelegd
De kern van het voorstel: de zorgpremie daalt, waardoor de zorgtoeslag kan worden afgeschaft. Tegenover die verlaging staat een hoger toptarief in de inkomstenbelasting, dat volgens het plan naar 56 procent gaat.
Daarnaast verdwijnt de afbouw van de arbeidskorting en de algemene heffingskorting voor hogere inkomens. Nu lopen die kortingen terug zodra iemand meer verdient, waardoor extra gewerkte uren relatief zwaar worden belast.
Waarom een lagere premie de zorgtoeslag overbodig maakt
De zorgtoeslag bestaat omdat de premie voor de basisverzekering voor veel huishoudens een flinke hap uit het inkomen neemt. Wordt die premie lager, dan is compensatie via een toeslag minder hard nodig.
Dat is precies de gedachte achter het plan: minder geld rondpompen. Nu betalen mensen eerst premie en krijgen ze daarna een deel terug, met alle papierwerk en risico’s die daarbij horen.
De rem op extra werken als pijnpunt
Het afbouwen van kortingen zorgt ervoor dat iemand die een dag extra gaat werken daar netto verhoudingsgewijs weinig van overhoudt. Dat remt precies het gedrag dat de politiek al jaren wil aanmoedigen.
Door die afbouw te schrappen wordt meer uren maken aantrekkelijker, is de verwachting. De rekening komt in het plan terecht bij de hoogste inkomens, die via het toptarief meer gaan afdragen.
Werkgevers zijn nog niet om
En daar wringt het. Ondernemersorganisaties zouden zich niet kunnen vinden in de belastingverhogingen die de vakbonden hebben voorgelegd. Zonder hun steun wordt een gezamenlijk advies uit de polder een stuk lastiger.
In de SER zitten werkgevers en werknemers per definitie samen aan tafel. Een voorstel dat alleen de bonden bevalt, heeft in Den Haag minder overtuigingskracht dan een advies waar beide kampen achter staan.
Van een akkoord is nog geen sprake
NRC meldde maandag dat er binnen een commissie al overeenstemming zou zijn bereikt. Betrokkenen ontkennen dat tegenover deze site: het plan ligt op tafel, maar de handtekeningen staan er nog niet onder.
Dat verschil is niet onbelangrijk. Een advies met breed draagvlak weegt zwaarder dan een verzameling losse wensen, zeker bij een onderwerp waar bijna elk huishouden in Nederland iets van gaat merken.
Wat de SER is en waarom dat uitmaakt
De Sociaal-Economische Raad is een van de belangrijkste adviesorganen van de regering. Er zitten vertegenwoordigers van vakbonden en werkgeversorganisaties in, aangevuld met kroonleden die door de regering zijn benoemd.
De speciale commissie die nu aan het werk is, richt zich vooral op de vraag hoe het kabinet het huidige toeslagenstelsel grotendeels kan afschaffen. Het belastingstelsel is daarbij het gereedschap.
Een wens die al sinds 2019 leeft
De Tweede Kamer wil al jaren van de toeslagen af, mede door de toeslagenaffaire. Die liet zien hoe hard een stelsel kan uitpakken waarin mensen eerst geld krijgen en het later moeten terugbetalen.
Toch bleef het bij plannen. Een stelsel dat miljoenen huishoudens raakt, laat zich niet in één kabinetsperiode ombouwen, en bij elke variant zijn er groepen die erop achteruitgaan.
Kinderopvang gaat wel al op de schop
Eén stap is inmiddels gezet. De kinderopvangtoeslag wordt vanaf 2029 beëindigd. Vanaf dat moment wordt de opvang ‘bijna gratis’, waarmee een van de bekendste toeslagen van het toneel verdwijnt.
Dat is het bewijs dat afschaffen kan, maar ook dat het tijd kost. Tussen een besluit en de uitvoering zitten jaren, omdat wetten, systemen en organisaties allemaal moeten worden aangepast.
Wat huishoudens ervan gaan merken
Hoe individuele huishoudens er uiteindelijk uit komen, valt op basis van dit plan nog niet te zeggen. Dat hangt af van de precieze tarieven, de omvang van de premieverlaging en de verdere uitwerking.
De richting is wel duidelijk: minder toeslagen aanvragen, minder kans op terugvorderingen en een hoger tarief aan de bovenkant van de inkomensladder. Het eindplaatje is politiek nog volledig open.
Hoe het nu verder gaat
Het advies van de commissie zou binnenkort moeten verschijnen. Daarna is het kabinet aan zet, en dat is meestal het moment waarop mooie voorstellen alsnog stuklopen op geld, uitvoering of politieke rekensommen.
Voor nu is dit het nieuws: in de polder ligt een concreet plan om het toeslagenstelsel te vervangen. Of bonden, werkgevers en politiek elkaar vinden, moet de komende tijd blijken.
Bron: ad.nl
