In Den Haag wordt geteld, gerekend en vooral gepraat. Het kabinet-Jetten is er onderling uit over de begroting, maar dat is nog maar het halve werk. Zonder steun uit de oppositie blijft die begroting een stapel papier zonder meerderheid.
De aanloop naar Prinsjesdag liep voor geen meter, en dat is nog zacht uitgedrukt. Een woord dat in de wandelgangen valt: chaos. De klok tikt door, terwijl de afstand tussen kabinet en oppositie nog steeds groot is.
De vraag die daarmee boven de markt hangt is fundamenteel: hoe stevig staat dit kabinet nog als de belangrijkste klus van het jaar niet op tijd rond komt? Een overzicht van wat er speelt.
Het kabinet is eruit, de Kamer nog lang niet
Binnen de coalitie is de rook opgetrokken. Er ligt een pakket waar de bewindslieden mee kunnen leven. Maar het echte gevecht begint pas bij de fracties die niet aan tafel zaten en die hun eigen prijs bepalen.
Want zonder oppositiesteun komt een begroting niet door beide Kamers heen. Dat betekent onderhandelen over posten, wensen en zichtbare winst. En dat kost tijd, precies het goedje waar Den Haag nu het minst van heeft.
Waarom een totaaldeal het toverwoord is
De ideale uitkomst voor het kabinet is een totaaldeal: één afspraak waarin alle losse eindjes tegelijk worden vastgeknoopt. Dat geeft rust, duidelijkheid en een verhaal dat op Prinsjesdag ook echt te vertellen valt.
Zo’n brede afspraak lijkt voorlopig ver weg. En hoe langer het duurt, hoe kleiner de kans dat er nog één samenhangend pakket uitrolt in plaats van een verzameling losse toezeggingen.
Het alternatief: een reeks mini-akkoordjes
Lukt de grote deal niet, dan stevent het kabinet af op mini-akkoordjes. Per onderwerp, per partij, per begrotingshoofdstuk. Voor elk stukje steun een aparte afspraak, met alle rekenwerk dat daarbij hoort.
Dat is bestuurlijk gezien een lappendeken. Het kan werken, maar het maakt een kabinet kwetsbaar: wie voor elke stem apart moet betalen, staat zelden sterk aan de onderhandelingstafel.
De tijd dringt, en dat merk je
Prinsjesdag is een harde datum in de politieke agenda. De begroting hoort dan te liggen, met cijfers die kloppen en een meerderheid die in zicht is. Uitstel is niet zomaar een formaliteit.
De signalen uit Den Haag wijzen op hoge druk en weinig speelruimte. Als de deadline niet gehaald wordt, verschuift de discussie automatisch van inhoud naar de houdbaarheid van het kabinet zelf.
Economen waarschuwen voor een hogere staatsschuld
Ondertussen mengen ook economen zich in het debat. De vraag die op tafel ligt: mag de staatsschuld verder oplopen om groot onderhoud aan het land te betalen? Wegen, bruggen, netwerken, het lijstje is lang.
Vooraanstaande economen waarschuwen daarvoor. Lenen voor investeringen klinkt aantrekkelijk, zeker als de nood hoog is, maar de rekening verdwijnt niet. Die verschuift alleen naar later, en naar iemand anders.
De dossiers stapelen zich op
Buiten het Binnenhof wachten intussen problemen die niet stilstaan. Ministeries, waterschappen, drinkwaterbedrijven en Rijkswaterstaat overleggen over de droogte en de mogelijkheden die er nog zijn om erger te voorkomen.
Ook op de energieagenda ligt werk. Er dreigt een tekort, terwijl Den Haag geen haast maakt met een nieuwe kerncentrale. Precies het soort besluit dat een kabinet in de wachtstand niet makkelijk neemt.
Windmolens, energieprijzen en andere hete hangijzers
Het kabinet komt met een nieuwe norm voor windturbines: een molen van tweehonderd meter moet straks op vierhonderd meter afstand van woningen staan. Een regel met gevolgen voor plannen door het hele land.
Daarnaast is er Brabo, een project dat Nederland én België aan lagere energieprijzen moet helpen. Stuk voor stuk onderwerpen die aandacht vragen, terwijl de politieke energie vooral naar de begroting gaat.
Keijzer kiest haar eigen weg
Voor extra beweging in het landschap zorgt Mona Keijzer. Bij de presentatie van haar eigen beweging zette zij meteen hoog in met een onmiskenbare ambitie: ze wil de eerste vrouwelijke premier van Nederland worden.
Zo’n aankondiging landt in een periode waarin de verhoudingen toch al schuiven. Wie zich nu positioneert, doet dat met het oog op wat er na dit kabinet komt, wanneer dat moment ook aanbreekt.
Wat er op het spel staat
Een begroting is meer dan een boekhoudkundige oefening. Het is het bewijs dat een kabinet kan besturen. Lukt dat niet op tijd, dan raakt het gezag van de ploeg als geheel beschadigd, ook buiten de eigen coalitie.
Daar komt bij dat oppositiepartijen die nu steun leveren daar iets voor terugvragen. Elke concessie is zichtbaar, en elke zichtbare concessie roept meteen de vraag op wie hier eigenlijk de koers bepaalt.
Hoe het verder kan lopen
Grofweg zijn er twee routes. De eerste: alsnog een brede afspraak, waarmee het kabinet met opgeheven hoofd richting Prinsjesdag kan. De tweede: doormodderen met losse deals en hopen dat het optelt tot genoeg steun.
Een derde scenario laat zich raden. Komt er niets uit de bus, dan wordt de discussie over de toekomst van dit kabinet onvermijdelijk. Voorlopig blijft het spannend, en blijft de klok doortikken.
Nu even afwachten
De komende dagen bepalen veel. Worden de gesprekken met de oppositie vlotgetrokken, of blijft het bij losse toezeggingen? Het antwoord daarop zegt meer over de stabiliteit van dit kabinet dan welke speech ook.
Voor kiezers is het vooral een kwestie van geduld. Achter de gesloten deuren wordt beslist over belastingen, investeringen en prioriteiten. Wat daaruit komt, merkt iedereen uiteindelijk gewoon in de portemonnee.
Bron: ad.nl
