Dat roken schadelijk is voor de gezondheid, zal voor de meeste mensen geen verrassing zijn. Toch steken wereldwijd nog altijd miljoenen mensen dagelijks een sigaret op, ondanks de vele waarschuwingen. Op sigarettenverpakkingen worden al jaren confronterende afbeeldingen gebruikt om de gevolgen van roken zichtbaar te maken.
Eén van de bekendste beelden is dat van een zwarte, aangetaste long naast een gezonde roze long. Vooral die afbeelding roept bij veel mensen de vraag op of de schade ooit nog volledig kan herstellen wanneer iemand stopt met roken. Een arts geeft daar nu een duidelijk antwoord op.
Patiënt stelde een veelgestelde vraag
Arts Warren Bezos, die geneeskunde studeerde aan de Universiteit van Oxford, vertelde over een gesprek met een patiënt die jarenlang had gerookt. Nadat de man was gestopt, moest hij een longscan ondergaan. Tijdens het onderzoek stelde hij een vraag die volgens de arts vaker voorkomt.
De patiënt vroeg zich af of zijn longen ooit weer dezelfde gezonde roze kleur zouden krijgen als voordat hij begon met roken. Het antwoord daarop bleek minder positief dan hij had gehoopt.
Worden zwarte longen ooit weer roze?
Volgens Bezos is het korte antwoord simpel: nee. Longen die door jarenlang roken zwart zijn verkleurd, krijgen hun oorspronkelijke roze kleur niet meer terug.
Dat heeft alles te maken met koolstofdeeltjes uit sigarettenrook die zich diep in het longweefsel nestelen. Zodra die afzettingen eenmaal in het weefsel zitten, verdwijnen ze niet meer volledig. De donkere verkleuring blijft daardoor zichtbaar, ook als iemand definitief stopt met roken.
Toch is het beeld iets genuanceerder
Volgens de arts geven de bekende foto’s op sigarettenpakjes niet altijd het complete verhaal weer. Hoewel de verkleuring inderdaad blijvend kan zijn, betekent dat niet dat de longen zich niet meer kunnen herstellen.
Sterker nog, het lichaam begint vrijwel direct met repareren zodra iemand stopt met roken. De buitenkant van de long verandert misschien niet volledig terug naar roze, maar de werking van het orgaan kan wel degelijk aanzienlijk verbeteren.
Herstel begint al binnen enkele dagen
Volgens Bezos reageren de longen verrassend snel zodra er geen nieuwe sigarettenrook meer binnenkomt. Binnen enkele dagen beginnen de trilhaartjes in de luchtwegen zich al te herstellen.
Deze kleine haartjes spelen een belangrijke rol bij het schoonhouden van de luchtwegen. Ze verwijderen slijm, stofdeeltjes, bacteriën en andere schadelijke stoffen uit de longen. Door jarenlang roken raken ze beschadigd en werken ze steeds minder goed.
Na het stoppen worden deze trilhaartjes langzaam weer actiever. Daardoor kunnen de longen zichzelf opnieuw beter schoonmaken en neemt de natuurlijke afweer van de luchtwegen toe.
Minder hoesten en makkelijker ademhalen
Naarmate iemand langer gestopt blijft met roken, worden de gezondheidsvoordelen steeds groter. Veel ex-rokers merken na verloop van tijd dat ze minder hoeven te hoesten en makkelijker kunnen ademhalen.
Ook de kans op verschillende ernstige aandoeningen neemt af. Zo daalt het risico op longinfecties, hart- en vaatziekten, beroertes en verschillende vormen van kanker zodra iemand langdurig rookvrij blijft.
Hoewel het risico nooit helemaal gelijk wordt aan dat van iemand die nooit heeft gerookt, levert stoppen volgens artsen op vrijwel iedere leeftijd gezondheidswinst op.
Sommige schade blijft bestaan
Toch kan niet alle schade worden teruggedraaid. Volgens Bezos zijn er aandoeningen die blijvend zijn wanneer ze eenmaal zijn ontstaan.
Een voorbeeld daarvan is longemfyseem, waarbij de longblaasjes onherstelbaar beschadigd raken. Dat betekent dat de longinhoud blijvend afneemt en mensen sneller benauwd worden. Stoppen met roken kan verdere achteruitgang afremmen, maar de bestaande schade verdwijnt niet meer.
Het lichaam kan verrassend veel herstellen
Ondanks die blijvende schade benadrukt Bezos dat het menselijk lichaam een groot herstelvermogen heeft. Dat herstel is misschien niet altijd zichtbaar op een scan, maar wel merkbaar in het dagelijks leven.
Volgens de arts ziet hij bij veel voormalige rokers dat zij na verloop van tijd weer meer kunnen bewegen zonder buiten adem te raken. Traplopen gaat makkelijker, wandelen kost minder moeite en ook dagelijkse activiteiten worden weer eenvoudiger.
Daarnaast verdwijnen klachten zoals een hardnekkige ochtendhoest bij veel mensen geleidelijk. Dat zorgt ervoor dat de kwaliteit van leven vaak flink verbetert.
Meer dan alleen een mooi plaatje
Volgens Bezos richten veel mensen zich vooral op de vraag hoe hun longen eruitzien. Hij vindt echter dat de werking van de longen veel belangrijker is dan de kleur op een scan.
De grootste verandering ziet hij niet in medische beelden, maar in het dagelijks leven van zijn patiënten. Mensen kunnen weer sporten, met hun kleinkinderen spelen of simpelweg wakker worden zonder direct een hevige hoestbui te krijgen.
Dat zijn volgens hem de voordelen die uiteindelijk het meeste verschil maken.
Stoppen blijft altijd de moeite waard
De conclusie van de arts is dan ook duidelijk. Wie jarenlang heeft gerookt, zal de verkleuring van de longen waarschijnlijk niet volledig ongedaan kunnen maken. Dat betekent echter niet dat stoppen met roken zinloos is.
Integendeel: het lichaam begint vrijwel direct met herstellen zodra de laatste sigaret is uitgedrukt. De longen functioneren steeds beter, de kans op ernstige ziekten neemt af en veel mensen voelen zich na verloop van tijd fitter dan ze in jaren zijn geweest.
Hoewel zwarte longen dus niet meer volledig roze worden, kunnen ze hun functie voor een groot deel terugkrijgen. En juist dat maakt stoppen met roken volgens artsen één van de beste beslissingen die iemand voor zijn gezondheid kan nemen.
