PRO sprint in de nieuwste zetelpeiling naar 28 zetels en is daarmee de grootste, maar achter de schermen broeit twijfel. De helft van de eigen kiezers wil per begroting onderhandelen met het minderheidskabinet, terwijl partijleider Jesse Klaver juist inzet op een grote, samenhangende deal. Ondertussen krabbelt de PVV op, blijven de coalitiepartijen samen steken op 49 zetels en speelt ook de vraag: wat als Mona Keijzer straks met iets nieuws komt? We zetten de belangrijkste verschuivingen, voorkeuren van kiezers en het hoe-en-waarom van de peiling op een rij, zodat je met één blik helemaal bij bent.
Pro grootste in peiling
Onderzoek van het EenVandaag Opiniepanel en bureau Verian zet PRO op 28 zetels. Bij de verkiezingen, bijna een jaar geleden, stond de partij als GroenLinks-PvdA op twintig. In de oppositie trekt PRO nu vooral teleurgestelde D66-kiezers aan.
Die groeispurt is niet alleen electoraal symbolisch; ze vergroot de onderhandelingsruimte van Jesse Klaver. Tegelijk schuurt het binnen de achterban over de vraag hoe te dealen met het minderheidskabinet: één keer groots schikken, of per dossier tempo maken?
Verschuivingen bij oppositie
Rechts beweegt ook. Na de Algemene Politieke Beschouwingen klimt de PVV van zestien naar twintig zetels. De winst komt vooral van FVD, waar partijleider Lidewij de Vos tijdelijk afwezig is wegens bevallingsverlof. FVD zakt naar tien zetels, min drie.
Verder blijft JA21 ongeveer gelijk en noteert vijftien virtuele zetels. Die verschuivingen tonen een electoraat dat rechts van het midden zoekt naar slagkracht: wie kan nu daadwerkelijk iets binnenhalen, en wie staat straks alleen langs de lijn?
Weinig beweging bij coalitie
Bij de regeringspartijen is de rust opvallend. D66 blijft steken op zeventien zetels, de VVD staat op achttien en het CDA op veertien. Samen komt de coalitie daarmee uit op negenenveertig, nagenoeg onveranderd na Prinsjesdag en de beschouwingen.
Dat betekent vooral: dit minderheidskabinet moet elke keer steun zoeken. De hamvraag is nog steeds of het kabinet structureel ‘over links’ of ‘over rechts’ gaat, of per dossier een meerderheid bij elkaar sprokkelt. Voorlopig blijft het bij aftasten en verkennen.
Hoe zit het met Mona Keijzer?
Bij de open antwoordoptie ‘andere partij, namelijk’ valt iets op: geregeld typen panelleden ‘Mona Keijzer’. Toch levert dat haar geen virtuele zetels op. Zonder officieel opgerichte partij wordt ze niet als afzonderlijke antwoordoptie in de peiling opgenomen.
Mocht ze een partij beginnen, dan kijken EenVandaag en Verian hoeveel deelnemers die optie kiezen. Als dat substantieel is, komt de partij in het vaste rijtje voor en kan Keijzer dus ook in de zetelverdeling opduiken.
Onderhandelen per begroting
Binnen PRO is de strategie voer voor discussie. Ongeveer de helft, 48 procent van de PRO-stemmers, wil per begroting onderhandelen. Dat gaat volgens hen sneller, geeft zowel links als rechts invloed en voorkomt dat een allesomvattende afspraak in duigen valt.
Ze vrezen dat één grote koehandel vastloopt en de partij met lege handen achterblijft. Beter iets dan niets, is de gedachte: behoud invloed waar het kan, anders zet je jezelf én je kiezers buitenspel in deze versnipperde Kamer.
Twijfel over een totaaldeal
Aan de andere kant wil 40 procent vasthouden aan een totaaldeal. Volgens deze groep hangen de plannen in de begroting samen en onderhandel je dus in één pakket. Los winkelen kost tijd, zeggen zij, en Nederland verlangt duidelijkheid: ga regeren.
In nieuwe peiling evenaart de VVD de laagste score ooit uit 2008 (12 zetels), JA21 staat op de hoogste score ooit (20). FVD zakt weg ten gunste van de PVV.https://t.co/gxMvJ4BOa8 pic.twitter.com/T2uThEMvrt
— Maurice de Hond (@mauricedehond) October 2, 2026
Maar ook zij leggen grenzen vast: niet te veel water bij de wijn. Hun compromis klinkt pragmatisch: mik op een totaalakkoord met linkse prioriteiten, en wijk uit naar deelakkoorden zodra de prijs hoog en de oogst mager wordt.
Rechts mikt op deelakkoorden
Op rechts klinkt dezelfde tactiek. Bij JA21 ziet 62 procent van de achterban het liefst deelakkoorden. Partijleider Joost Eerdmans liet tijdens de beschouwingen al weten open te staan voor losse begrotingen die aansluiten bij zijn programma en prioriteiten.
Een deel vindt samenwerking met links én rechts het meest democratisch. Anderen rekenen nuchter: als een akkoord met linkse partijen het meest voor de hand ligt, haal dan alles binnen wat kan voor de rechtse agenda, nu er momentum is.
Zo werkt de peiling
Voor de peiling vragen onderzoekers: wat zou je vandaag stemmen? Deelnemers kiezen uit een lijst partijen of typen iets in via ‘andere partij, namelijk’. In het vaste rijtje komen partijen met eerdere zetels of vaak ingevulde nieuwkomers.
Het blijft een momentopname: virtuele zetels zijn geen voorspelling, wel een indicatie van sentiment. Verschuivingen rond Prinsjesdag en de beschouwingen zeggen dus vooral iets over wie de toon zet, en wie kiezers nu overtuigend weet vast te houden.
Wat betekent dit politiek?
Voor PRO is de koppositie een luxe én een last. Het kabinet heeft partners nodig, dus invloed lonkt. Maar de vorm doet ertoe: per dossier onderhandelen biedt snelle winst en zichtbaarheid, terwijl een totaaldeal meer samenhang, maar ook risico’s kent.
Aan de rechterkant openen de winst van PVV en de stabiliteit van JA21 de deur naar deals met het kabinet, op thema’s waar links minder enthousiast over is. Wie daar het handigst manoeuvreert, kan de komende maanden het verschil maken.
In nieuwe peiling evenaart de VVD de laagste score ooit uit 2008 (12 zetels), JA21 staat op de hoogste score ooit (20). FVD zakt weg ten gunste van de PVV.https://t.co/gxMvJ4BOa8 pic.twitter.com/T2uThEMvrt
— Maurice de Hond (@mauricedehond) October 2, 2026
Wat jij ervan vindt
Kortom: een peiling die zowel verschuiving als stilstand laat zien. PRO groeit, PVV klimt, de coalitie blijft hangen. De echte keuze ligt nu bij de onderhandelingstafel. Ga je voor snelheid per begroting, of voor één samenhangend akkoord waarin alles klopt?
Wij zijn benieuwd naar jouw kijk hierop. Welke route heeft volgens jou de meeste kans van slagen, en waarom? Laat het ons weten via onze socials en praat mee met andere lezers — we delen reacties in de update.
Bron: eenvandaag.avrotros.nl
