Vrede? Misschien wel, zei Vladimir Poetin deze week. Maar in dezelfde adem waarschuwde de Russische president dat zijn leger zich voorbereidt op grootschalige aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur. Twee boodschappen, kort na elkaar.
Die combinatie maakt zijn woorden voor Oekraïne en de rest van Europa behoorlijk ongemakkelijk. Want terwijl Moskou over onderhandelen praat, lopen de spanningen met Duitsland en Noorwegen juist verder op.
Poetin ziet opeens een opening voor een akkoord
Tijdens een economisch forum in het Russische Verre Oosten zei Poetin dat er wel degelijk een kans bestaat op een vredesakkoord. Volgens hem zijn meerdere landen bereid zo’n regeling te steunen, waaronder de Verenigde Staten en China.
“Is er een kans? Naar mijn mening wel, die is er”, klonk het. Maar hij voegde er meteen aan toe dat het probleem uiteindelijk opgelost moet worden door de betrokken partijen zelf: Rusland en Oekraïne.
Moskou wil vooral praten met de kring rond Trump
Eerder, na een top in Kirgizië, zei Poetin al open te staan voor “concrete gesprekken”. Rusland wil de oorlog beëindigen en duurzame vrede bereiken in heel Oekraïne en Europa, stelde hij, met iedereen die daartoe bereid is.
Wie dat dan zijn? “Wij werken graag samen met mensen die we vertrouwen.” Speciaal gezant Steve Witkoff en onderhandelaar Jared Kushner, de schoonzoon van Trump, noemde hij daarbij uitdrukkelijk “welkome gasten”.
Tegelijk blijft de toon richting Kiev keihard
Van verzoening was in datzelfde gesprek weinig te merken. Poetin noemde de Oekraïense leiders “terroristen” met wie Moskou niet kan onderhandelen. En hij stelde dat Rusland de oorlog aan het winnen is.
“Ik twijfel er niet aan dat de vijand zal bezwijken”, zei hij. Volgens de president veroverde het Russische leger in augustus 270 vierkante kilometer in de regio Donetsk en omsingelde het een grote Oekraïense troepenmacht.
De donkere waarschuwing over de winter
Het meest verontrustende onderdeel van zijn betoog ging over wat er nog komt. Poetin kondigde aan dat Rusland zich klaarmaakt voor grootschalige aanvallen op de energie-infrastructuur van Oekraïne. Een aankondiging, geen dreigement in bedekte termen.
Hij gaf tegelijk toe dat de Oekraïense drones pijn doen. Zo’n tien procent van de Russische olieraffinaderijen raakte volgens hem beschadigd, en ook aan Russische schepen zou “serieuze schade” zijn toegebracht.
Ruzie over het Russische luchtruim
Volodimir Zelenski waarschuwde luchtvaartmaatschappijen om het Russische luchtruim te mijden. De “veilige dagen” zijn voorbij, zei hij, en de commerciële luchtvaart hoort niet thuis in een hemel die volhangt met drones.
Oekraïne bedreigt de burgerluchtvaart niet, benadrukte hij, maar er zullen zoveel drones vliegen dat er rekening mee gehouden moet worden. Poetin noemde die uitspraken “staatsterrorisme” en beloofde een antwoord te zullen vinden.
De VN-luchtvaartwaakhond mengt zich in het debat
De Internationale Organisatie voor Burgerluchtvaart (ICAO) trok daarop aan de alarmbel. De kans dat commerciële toestellen wereldwijd onder vuur komen te liggen, is volgens de organisatie gegroeid. Ze spreekt van een “fundamenteel veiligheidsrisico”.
Langeafstandswapens, drones, luchtafweersystemen en apparatuur die radiocommunicatie verstoort: het staat allemaal op het lijstje. De ICAO herinnert eraan dat het internationaal recht wapengebruik tegen burgervliegtuigen expliciet verbiedt, en werkt haar richtlijnen binnenkort bij.
Waarom die waarschuwing zwaar weegt
De organisatie hoeft niet ver terug te kijken voor voorbeelden. In 2014 werd vlucht MH17 van Malaysia Airlines boven Oost-Oekraïne neergehaald, waarbij bijna 300 mensen omkwamen. De aanval werd toegeschreven aan een pro-Russische rebellengroep.
In 2020 haalde een Iraanse luchtafweerraket een Boeing neer die op weg was naar Kiev. De Revolutionaire Garde nam de verantwoordelijkheid op zich en sprak van een vergissing. Er vielen 176 doden.
Berlijn en Moskou zitten in een diplomatieke clinch
Ook met Duitsland botert het niet. Begin augustus werd een drone vol explosieven neergehaald op de luchthaven van Leipzig, vlak bij een Oekraïens transportvliegtuig. Berlijn wijst naar Rusland en baseert zich op politieonderzoek en inlichtingen.
Duitsland kondigde vergeldingsmaatregelen aan, waaronder de sluiting van het Russische consulaat-generaal in Bonn. Poetin noemde dat een “zware fout” en vroeg zich hardop af waar het bewijs blijft. Het bewijsmateriaal noemde hij vervalst.
Cultuurhuizen worden inzet van de rekening
Volgens Poetin handelt bondskanselier Friedrich Merz vooral uit binnenlandse motieven. “Merz heeft het vertrouwen van burgers verloren, omdat hij de nationale belangen van Duitsland niet beschermt”, zei hij, verwijzend naar aanstaande verkiezingscampagnes.
Minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov kondigde intussen de sluiting aan van de vestigingen van het Goethe-Institut, met centra in Moskou, Sint-Petersburg en Jekaterinenburg. Reden: het Russische Huis in Berlijn gaat dicht.
Noorwegen legt een Russisch schip aan de ketting
Ook in het hoge noorden zit het muurvast. Noorwegen nam het Russische onderzoeksschip Professor Molchanov in beslag in een haven bij Spitsbergen, op vraag van het Oekraïense staatsenergiebedrijf Naftogaz. Een Noorse rechtbank gaf op 31 augustus het bevel.
Achtergrond is een uitspraak van een Nederlandse rechtbank uit 2023. Die kende Naftogaz ongeveer 4,2 miljard dollar schadevergoeding toe voor activa die Rusland onteigende bij de annexatie van de Krim in 2014.
Moskou spreekt van piraterij
De Noorse ambassadeur werd op het matje geroepen in Moskou. Het schip voer van Moermansk naar de Russische nederzetting Barentszburg, met personeel van mijnbouwbedrijf Arktikugol, wetenschappers en voedselvoorraden aan boord, klinkt het bij Buitenlandse Zaken.
Volgens Rusland was die bevoorrading nodig door Noorse sancties, die Moskou een blokkade noemt. Het eist een snelle vrijgave van het schip en beschuldigt Noorwegen van piraterij. Bemanning en passagiers krijgen consulaire bijstand.
Europa worstelt met de bevroren miljarden
Ondertussen ligt in de EU opnieuw de vraag op tafel of de geblokkeerde Russische tegoeden gebruikt kunnen worden. Polen, Nederland, Spanje en Zweden stuurden daarover een brief naar de Europese Commissie.
Volgens minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot wekte dat pleidooi “nauwelijks enthousiasme of belangstelling” bij zijn collega’s. Het gros van de meer dan 200 miljard euro staat bij het Brusselse effectenhuis Euroclear.
België houdt voet bij stuk
“Het Belgische standpunt is al een jaar ongewijzigd”, aldus Prévot. Het gebruik van de tegoeden via een procedure die neerkomt op inbeslagname noemt hij zeer riskant. Beter is het geld geblokkeerd houden tot Rusland betaalt.
Tegelijk erkent de vicepremier dat Kiev op korte termijn geld nodig heeft, onder meer voor militair materiaal voor volgend jaar. Oekraïne dringt daarom aan op een snellere uitbetaling van een lening van 90 miljard euro.
Op de grond gaat het gewoon door
Terwijl de diplomaten praten, blijven de raketten vallen. In Kiev raakte het grootste magazijn voor gespecialiseerde farmaceutische goederen van Oekraïne beschadigd. Volgens Zelenski werden in één nacht dertien regio’s getroffen.
In Odesa raakten zeventien mensen gewond toen een drone een appartementsgebouw trof. In Dnipro vielen bij een raketaanval op voedselopslagplaatsen minstens twee doden en vijf gewonden. In de Russische grensregio Belgorod kwamen vier mensen om.
Oekraïne past zijn alarmsysteem aan
Om het land niet telkens stil te leggen, komt er een nieuw luchtalarm met twee kleuren. Geel wijst op een droneaanval, rood op raketten of een grootschalige aanval. Beide klinken anders.
De alarmen gelden voortaan voor kleinere gebieden, zodat niet iedereen nodeloos schuilt. In Kiev blijft één metrolijn rijden bij geel alarm en wordt de avondklok ingeperkt. Andere steden worden opgeroepen te volgen.
Bron: hln.be
