De rekening voor ons kraanwater gaat omhoog als het aan een invloedrijk adviesorgaan ligt. Niet om te pesten, maar om te zorgen dat ook in 2100 iedereen zonder zorgen een glas veilig drinkwater uit de kraan kan tappen.
Hogere tarieven in aantocht
De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) waarschuwt dat de huidige prijs van drinkwater simpelweg te laag is. In verhouding tot de kosten van zuivering en schaarste betalen we in Nederland minder dan veel andere landen.
Om toekomstige generaties te garanderen van schoon, betaalbaar water, moeten de tarieven stijgen. Niet alleen om extra investeringen te betalen, maar ook om verspilling te ontmoedigen en het beschikbare zoetwater eerlijker te verdelen wanneer het langere tijd droog is.
Prikkel voor grootverbruikers
Vooral grootverbruikers zouden meer gaan betalen. Denk aan mensen die hun zwembad meerdere keren vullen of koste wat het kost een strakgroen gazon willen tijdens een hittegolf. Volgens de Rli is het onrechtvaardig dat alle klanten daarvoor meebetalen.
Een hogere prijs bij buitensporig gebruik moet tegelijkertijd gedrag sturen. Als extra liters flink duurder zijn, wordt het aantrekkelijker om te besparen, een zwembad minder vaak te vullen of de tuin wat minder dorstige planten te geven.
Hoe werkt een staffel
De Rli ziet een staffel als oplossing: een basistarief voor normaal verbruik, en een hoger tarief voor liters daarboven. Vergelijk het met inkomstenbelasting, waarbij je over elke euro boven een grens een hoger percentage betaalt.
Zo’n getrapt systeem maakt de rekening voorspelbaar én eerlijker. Wie zuinig is, merkt weinig; wie ruim boven de grens schiet, voelt dat in de portemonnee. Belangrijk detail: de basisbehoefte blijft daarmee betaalbaar, ook voor grotere gezinnen.
Waar leg je de grens
Als richtpunt noemt de raad 40.000 liter water per persoon per jaar. Dat sluit aan op de landelijke doelstelling: gemiddeld 110 liter per dag. Nu zitten Nederlanders daarboven, met zo’n 128 liter per persoon per dag.
Op jaarbasis komt huidig verbruik uit op ongeveer 46.720 liter per persoon. Douchen, het toilet doorspoelen en de wasmachine zijn de grootste slurpers. Met de beoogde grens zou een gemiddeld huishouden dus vooral prikkels voelen bij bovengemiddeld gebruik.
Vergelijking met buurlanden
In Vlaanderen ligt het waterverbruik rond 85 liter per dag, in Denemarken ongeveer 105 liter. Nederland verbruikt dus aanmerkelijk meer. Het streven naar 110 liter per dag brengt ons dichter bij de buren, zonder comfort te verliezen.
Die verschillen komen deels door gewoontes en deels door beleid. In landen met stevigere prijsprikkels of watermeters per woning zie je vaak structureel lager verbruik. Het laat zien dat prijzen sturen, mits de basis betaalbaar blijft.
Slim besparen in huis
Innovaties helpen, maar zijn niet altijd eenvoudig. Regenwater hergebruiken voor het toilet klinkt logisch, totdat je een tweede leidingsysteem moet laten aanleggen. Dat is prijzig, vraagt onderhoud en brengt risico’s op vermenging als er iets misgaat.
Daarom verwacht de raad dat prijsprikkels effectiever zijn. Simpeler gezegd: wie meer gebruikt, betaalt meer. Dat is duidelijk, snel uitvoerbaar en motiveert tot kleine aanpassingen, zoals korter douchen of het installeren van waterbesparende douchekoppen en kranen.
Wat betalen we nu
Een gemiddeld huishouden betaalt ongeveer 170 euro per jaar voor drinkwater. Dat is een fractie vergeleken met energiekosten, die vaak tussen 2.000 en 2.500 euro liggen. Water is dus spotgoedkoop, zeker gezien de weg die elke druppel aflegt.
De gemiddelde prijs per kubieke meter – duizend liter – ligt rond 2,61 euro. Met zulke tarieven tikt zelfs royaal verbruik nauwelijks aan. Daarom is een zwembad vullen vaak goedkoper dan een middag naar het buitenbad.
Zwembad als rekenvoorbeeld
Een opblaasbad van 2.000 tot 4.000 liter kost nu grofweg 5 tot 10 euro om te vullen. Voor een los kaartje in een openbaar zwembad ben je al snel 6 euro per persoon kwijt, soms meer.
Die rekensom laat zien hoe goedkoop leidingwater is geworden. Wie in de zomer meerdere keren bijvult, merkt dat nauwelijks in de portemonnee. Precies daar wil de raad verandering in brengen, door luxegebruik net wat minder voordelig te maken.
Dubbel tarief, dubbel effect
Stel dat er een speciaal zwembadtarief komt, bijvoorbeeld twee keer de huidige prijs. Dan kost het vullen ineens 10 tot 20 euro. Nog steeds te overzien, maar als percentage van je jaarrekening aanzienlijk zwaarder dan nu.
Zo’n gerichte verhoging levert bovendien extra inkomsten op voor noodzakelijke investeringen. Belangrijker nog: het zet een duidelijke standaard. Wie veel gebruikte liters claimt, betaalt navenant meer; wie normaal verbruikt, blijft relatief goedkoop uit.
Kwaliteit van zoetwater daalt
De tariefsverhoging draait niet puur om gedrag. De kwaliteit van onze bronnen gaat achteruit door PFAS, resten van bestrijdingsmiddelen en lozingen van fabrieken. Waterbedrijven moeten daardoor meer én duurder zuiveren om hetzelfde veilige glas water te leveren.
Volgens het advies is het in het gunstigste geval al een uitdaging om de stijgende zuiveringskosten te dekken. Zonder extra geld en duidelijke keuzes dreigt in droge jaren regionaal schaars, duur en soms zelfs storingsgevoelig drinkwater.
Netwerk klaarstomen voor droogte
Niet alleen de prijs verdient aandacht; ook het netwerk moet toekomstbestendig worden. Denk aan leidingen, opslag en verdelingspunten die in tijden van droogte en piekvraag water eerlijk en betrouwbaar kunnen verdelen, ook tussen regio’s met verschillende beschikbaarheid.
Daarbovenop komen de effecten van klimaatverandering: langere droge periodes, heftigere piekbuien en verzilting. Het systeem moet flexibeler worden om met die grillen om te gaan, zonder dat een wijk bij de minste storing zonder water komt te zitten.
Rijk aan zet
De raad vindt dit pakket te groot om aan drinkwaterbedrijven alleen over te laten. Het Rijk moet regie nemen én meebetalen. Er wordt gewezen op het Deltafonds, waar tot 2050 in totaal 29 miljard euro beschikbaar is voor waterveiligheid.
Met die middelen kunnen zowel infrastructuur als bronbescherming versterkt worden. Denk aan slimmer gebruik van rivierwater, betere handhaving op lozingen en regionaal beleid bij droogte. Zelfs een omvangrijke stroomstoring kan het drinkwater raken, zoals eerder dit jaar bleek.
Wat betekent dit voor jou
Voor huishoudens betekent dit vermoedelijk geleidelijke prijsstijgingen en mogelijk een staffel met drempelwaarden per persoon. De basisbehoefte blijft betaalbaar, maar wie veel extra liters gebruikt, gaat meer bijdragen. Dat maakt besparen logischer én eerlijker verdeeld.
Wat vind jij: moet zwembadwater echt duurder worden, of zetten we juist in op slimme besparingshulp? Deel je mening en ervaringen op onze socials. We lezen mee, reageren graag en verzamelen de beste tips voor duurzame watergewoonten.
Bron: rtl.nl
