Donald Trump had maar een paar uur nodig. Nog op dezelfde woensdag dat Ursula von der Leyen Canada uitnodigde om het eerste geassocieerde lid van de Europese Unie te worden, stond hij verslaggevers te woord met een waarschuwing.
Zware invoerheffingen, of zelfs stoppen met handelen op veel punten: dat hangt Europa volgens de Amerikaanse president boven het hoofd als hij het plan als een vijandige daad gaat beschouwen. Brussel reageerde sussend.
Wat Trump tegen de verslaggevers zei
Trump sprak de pers woensdag toe in Charlotte, in de staat North Carolina. Zijn reactie, zo liet hij weten, zou vooral afhangen van wat de Europese leiders met deze toenadering eigenlijk denken te bereiken.
“Als het een goede bedoeling is, is dat prima. Is het een slechte bedoeling, dan leggen we heel zware heffingen op”, zei hij. Ook suggereerde hij dat de VS de handel met Europa op veel punten kan stopzetten.
Een idee dat hij lachwekkend noemt
Van het vooruitzicht dat Canada zich bij de EU voegt, moet Trump weinig hebben. Hij noemde het idee lachwekkend en typeerde het buurland van de Verenigde Staten in één adem als een verschrikkelijke handelspartner.
Gevraagd naar de plannen die Von der Leyen presenteerde, zei hij: “Als ze dat doen, en ik beschouw dat op enige wijze als een vijandige daad, zal ik zeer zware importheffingen invoeren of stoppen met de handel met Europa.”
Het voorstel dat alles in gang zette
Von der Leyen deed haar voorstel woensdag in haar jaarlijkse State of the European Union, in Straatsburg. Canada zou het eerste geassocieerde lid van de Unie kunnen worden, een status die nog niet eerder is vergeven.
De EU en Canada gaan volgens haar voortbouwen op het bestaande vrijhandelsverdrag CETA, met daarbovenop een bredere “Alliantie voor de Toekomst”. Doel: een gezamenlijke ruimte van welvaart en economische veiligheid creëren.
Niemand weet precies wat geassocieerd lidmaatschap is
Het grote probleem: die status bestaat op dit moment niet in de Europese verdragen. Von der Leyen maakte ook niet duidelijk welke rechten en plichten er precies bij zouden komen kijken.
Bovendien is het geen zaak die de Commissie alleen kan regelen. Elk voorstel in deze richting heeft de steun van de EU-lidstaten nodig, en dat gesprek moet nog helemaal beginnen.
Waar de samenwerking over moet gaan
Het uitgebreide partnerschap zou volgens Von der Leyen een indrukwekkende lijst terreinen omvatten: geavanceerde industrie, technologie, defensieproductie, het Noordpoolgebied, energie, kritieke grondstoffen, batterijen, kunstmatige intelligentie, quantumcomputing, cyberveiligheid en economische veiligheid.
“Dit is een partnerschap niet tegen iemand anders, maar voor onze gezamenlijke kracht”, zei ze daarover. Ze voegde toe dat de EU de band met Canada naar het hoogst mogelijke niveau wil brengen.
Brussel: dit is niet tegen iemand gericht
Na het dreigement van Trump kwam de Europese Commissie met een reactie. Een woordvoerder benadrukte dat de intentie van de EU en Canada om nauwer samen te werken niet tegen iemand anders is gericht.
“Zoals onze voorzitter gisteren duidelijk heeft gemaakt, is de voorgestelde versterking van ons partnerschap met Canada niet tegen iemand anders gericht, maar bedoeld om onze gezamenlijke kracht te vergroten”, zo klonk het vanuit Brussel.
Canada houdt zich opvallend op de vlakte
Het kantoor van premier Mark Carney verwelkomde het vooruitzicht van een veel sterkere en ambitieuzere alliantie in de toekomst. Over dat geassocieerde lidmaatschap zelf sprak Ottawa zich echter niet uit.
Carney zelf heeft eerder omschreven waar hij naar zoekt: een unieke alliantie met Europa, geen lidmaatschap van het blok. Zijn kantoor liet weten dat Canada de banden aanhaalt om de eigen soevereiniteit te versterken.
De ambassadeur in wording legt het uit
Jonathan Wilkinson, de aankomende Canadese ambassadeur bij de EU, zei woensdag dat Ottawa het geassocieerde lidmaatschap al met Europese functionarissen had besproken voor de toespraak. Men wist dat het op tafel lag.
Volgens Wilkinson had Canada gesproken over een “Alliantie voor de Toekomst”, terwijl Europese functionarissen het geassocieerde lidmaatschap opbrachten. Volledig lidmaatschap wil Canada niet, omdat het dan een deel van zijn soevereiniteit moet opgeven.
Staande ovatie in Straatsburg
“Bovenal, beste Mark, Europa en Canada geloven in democratie”, zei Von der Leyen richting Carney, die in het Europees Parlement in Straatsburg een staande ovatie kreeg. Donderdag spreekt hij het Parlement toe.
Wilkinson verwoordde het Canadese streven zo: zo dicht bij de Unie komen als maar mogelijk is, op een manier die de Canadese soevereiniteit juist versterkt in plaats van uitholt.
Ondertussen draait Washington de duimschroeven aan
Trump ondertekende woensdag ook een memorandum dat de Amerikaanse overheid opdraagt Canadese goederen uit het federale inkoopsysteem te schrappen. Volgens het Witte Huis is dat een reactie op het Canadese “Buy Canadian”-beleid.
Dat beleid, waarbij Canada de voorkeur geeft aan eigen producten, noemt het Witte Huis onrechtvaardig. In een toelichting stelt het dat Trump Canada verantwoordelijk houdt voor discriminerende behandeling van Amerikaanse goederen.
Waarom Canada naar Europa kijkt
De heffingen van Trump en zijn herhaalde gepraat over Canada als 51ste staat hebben de verhouding tussen de twee noorderburen flink verzuurd. Ottawa heeft inmiddels teruggeslagen met eigen tegenmaatregelen.
Canada wil af van zijn afhankelijkheid van de Verenigde Staten, de bestemming van ongeveer 70 procent van de Canadese export. In Davos zei Carney al dat onderhandelen met een hegemoon vanuit zwakte gebeurt.
De EU koos zelf een andere weg
Met Washington voer de Unie tot nu toe een heel andere koers. Er kwam een handelsakkoord met een plafond van 15 procent aan heffingen op de overgrote meerderheid van de Europese export.
In ruil schrapte Europa de heffingen op Amerikaanse industriële goederen. Hoe het nu verder gaat met Canada, moet blijken: volgende maand staat er in Montreal een top tussen Canada en de EU op de agenda.
Bronnen
Bron: Euronews — Trump suggests EU allowing Canada as associate member could be ‘hostile act’
Bron: Al Jazeera — Trump says Canada becoming EU ‘associate member’ could be ‘hostile act’
Bron: Nieuws.nl — EU na dreigement Trump: samenwerking met Canada is niet vijandig
Bron: Reformatorisch Dagblad — Trump dreigt handel met EU te verbreken om relatie EU en Canada
